Tiroid hormonlar\u0131n\u0131n yetersiz \u00fcretimi ile karakterize ve toplumda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen bir endokrin hastal\u0131k olan hipotiroidinin y\u00f6netiminde beslenmenin \u00f6nemi b\u00fcy\u00fck. \u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, zeytinya\u011f\u0131, sebze, meyve, tam tah\u0131llar, bal\u0131k ve antioksidan bile\u015fenlerden zengin Akdeniz diyetinin; \u00f6zellikle hipotiroidiye e\u015flik eden d\u00fc\u015f\u00fck dereceli inflamasyon ve metabolik bozukluklar\u0131n y\u00f6netiminde \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Bilen, brokoli, karnabahar, lahana, soya \u00fcr\u00fcnleri gibi baz\u0131 besinlerin de i\u00e7inde bulundu\u011fu guatrojenik besinlerin pi\u015fmi\u015f, dengeli ve kontroll\u00fc t\u00fcketilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.
\u0130stanbul Atlas \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Beslenme ve Diyetetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, hipotiroidide beslenmenin \u00f6nemine ili\u015fkin de\u011ferlendirmede bulundu.
Hipotiroidi kad\u0131nlarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor
Hipotiroidinin tiroid hormonlar\u0131n\u0131n yetersiz \u00fcretimi ile karakterize, toplumda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen bir endokrin hastal\u0131k oldu\u011funu belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, \u201cG\u00fcncel veriler, genel pop\u00fclasyonda hipotiroidi prevalans\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 3,8\u20134,6 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir. Hipotiroidinin kad\u0131nlarda erkeklere k\u0131yasla daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve ya\u015fla birlikte art\u0131\u015f e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011fi bilinmektedir\u201d dedi.\u00a0
Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, klinik hipotiroidinin yan\u0131 s\u0131ra TSH y\u00fcksekli\u011fi ile karakterize ancak T4\u2019\u00fcn normal oldu\u011fu subklinik hipotiroidinin de olduk\u00e7a yayg\u0131n oldu\u011funu kaydederek prevalans\u0131n\u0131n y\u00fczde 3\u201320 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fini s\u00f6yledi.
Hipotiroidi i\u00e7in \u00f6zel bir diyet modeli yoktur
Hipotiroidi y\u00f6netiminin \u00e7o\u011fu zaman farmakolojik tedaviye odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak bununla birlikte beslenme yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n bu s\u00fcrecin \u00f6nemli bir tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu ifade eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, \u201cAncak burada alt\u0131 \u00e7izilmesi gereken temel nokta, hipotiroidi i\u00e7in tek bir \u2018\u00f6zel diyet\u2019 modelinin bulunmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. G\u00fcncel bilimsel literat\u00fcr, hipotiroidide beslenmenin bir tedavi y\u00f6ntemi de\u011fil; hastal\u0131\u011f\u0131n seyrini etkileyen, semptomlar\u0131 hafifletebilen ve tedavi etkinli\u011fini destekleyen bir ara\u00e7 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. Bu nedenle beslenme yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n temel amac\u0131; tiroid hormonlar\u0131n\u0131 do\u011frudan yerine koymak de\u011fil, mikro besin \u00f6gesi dengesini sa\u011flamak, e\u015flik eden metabolik riskleri azaltmak, inflamatuvar y\u00fck\u00fc kontrol alt\u0131na almak ve ila\u00e7 tedavisinin etkinli\u011fini korumakt\u0131r\u201d dedi.
Akdeniz diyeti, inflamasyon ve metabolik bozukluklar\u0131n y\u00f6netiminde katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor
Bu \u00e7er\u00e7evede en rasyonel beslenme modeli olarak Akdeniz diyetinin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, \u201cZeytinya\u011f\u0131, sebze, meyve, tam tah\u0131llar, bal\u0131k ve antioksidan bile\u015fenlerden zengin bu modelin; antiinflamatuvar ve imm\u00fcnmod\u00fclat\u00f6r etkileri sayesinde \u00f6zellikle hipotiroidiye e\u015flik eden d\u00fc\u015f\u00fck dereceli inflamasyon ve metabolik bozukluklar\u0131n y\u00f6netiminde \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla hipotiroidi hastalar\u0131nda kat\u0131 k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 diyetlerden ziyade, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve dengeli bir beslenme modeli benimsenmelidir\u201d tavsiyesinde bulundu.
Guatrojenik besinler a\u015f\u0131r\u0131 miktarda ve \u00e7i\u011f t\u00fcketilmemeli
Baz\u0131 besin maddelerinin guatrojenik etkilerine dikkat \u00e7eken Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:
\u201cGuatrojenik besinler, tiroid hormon sentez basamaklar\u0131n\u0131 etkileyebilen ve \u00f6zellikle iyot kullan\u0131m\u0131n\u0131 bozabilen bile\u015fenler i\u00e7eren g\u0131dalard\u0131r. Bu besinler aras\u0131nda ba\u015fta turpgiller (brokoli, karnabahar, lahana), soya \u00fcr\u00fcnleri ve baz\u0131 dar\u0131 t\u00fcrleri yer almaktad\u0131r. Ancak klinik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli olan nokta, bu besinlerin normal miktarlarda ve pi\u015fmi\u015f olarak t\u00fcketildi\u011finde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerde veya iyot al\u0131m\u0131 yeterli olan hipotiroidi hastalar\u0131nda genellikle anlaml\u0131 bir olumsuz etki olu\u015fturmamas\u0131d\u0131r. Guatrojenik etki daha \u00e7ok a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim, \u00e7i\u011f t\u00fcketim ve iyot yetersizli\u011fi durumlar\u0131nda belirgin hale gelmektedir. Ayr\u0131ca pi\u015firme i\u015flemi bu bile\u015fiklerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde inaktive olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bu nedenle hipotiroidi hastalar\u0131nda bu besinlerin tamamen k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 de\u011fil, pi\u015fmi\u015f, dengeli ve kontroll\u00fc t\u00fcketimi \u00f6nerilmektedir.\u201d
\u0130yot fazlal\u0131\u011f\u0131na dikkat!
Hipotiroidide yeterli ve dengeli iyot al\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, \u201cHipotiroidide beslenme y\u00f6netiminin en kritik bile\u015fenlerinden biri mikro besinlerdir. \u0130yot, tiroid hormon sentezi i\u00e7in zorunlu bir elementtir ve eksikli\u011fi hipotiroidinin en \u00f6nemli nedenlerinden biridir. Ancak klinik pratikte s\u0131kl\u0131kla g\u00f6z ard\u0131 edilen \u00f6nemli bir nokta, iyot fazlal\u0131\u011f\u0131n\u0131n da tiroid fonksiyonlar\u0131n\u0131 bask\u0131layabilmesidir. \u00d6zellikle kronik y\u00fcksek iyot al\u0131m\u0131n\u0131n, tiroid hormon sentezinde ge\u00e7ici ya da kal\u0131c\u0131 bask\u0131lanmaya yol a\u00e7abilece\u011fi bilinmektedir. Bu nedenle yakla\u015f\u0131m \u201cne kadar \u00e7ok iyot o kadar iyi\u201d de\u011fil; yeterli ve dengeli iyot al\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.
Kontrols\u00fcz takviye kullan\u0131lmamal\u0131
Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, benzer \u015fekilde selenyumun, tiroid hormonlar\u0131n\u0131n aktif forma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde g\u00f6rev ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve antioksidan savunma sisteminde \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydederek \u201cBununla birlikte, selenyum deste\u011finin t\u00fcm hastalarda rutin olarak \u00f6nerilmesini destekleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc ve tutarl\u0131 kan\u0131tlar bulunmamaktad\u0131r. D vitamini, demir, \u00e7inko ve B12 gibi di\u011fer mikro besin \u00f6gelerinin de tiroid fonksiyonlar\u0131 ile ili\u015fkilendirilmi\u015f olmakla birlikte, bu besin \u00f6geleri i\u00e7in temel yakla\u015f\u0131m kontrols\u00fcz takviye kullan\u0131m\u0131 de\u011fil; eksikliklerin saptanmas\u0131 ve hedefe y\u00f6nelik yerine koyma tedavisidir. \u00d6zellikle demir eksikli\u011finin, tiroid hormon sentezinde g\u00f6rev alan enziminin aktivitesini azaltarak klinik tabloyu olumsuz etkileyebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu.
Tiroid \u2013 ba\u011f\u0131rsak ekseni etkile\u015fimi \u00f6nemli
Son y\u0131llarda giderek daha fazla \u00f6nem kazanan bir di\u011fer konunun ise ba\u011f\u0131rsak mikrobiyotas\u0131 ile tiroid fonksiyonlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki oldu\u011funu ifade eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, \u201cTiroid\u2013ba\u011f\u0131rsak ekseni\u201d olarak tan\u0131mlanan bu etkile\u015fim, yaln\u0131zca besin emilimi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir mikrobiyota; iyot, selenyum ve demir gibi kritik mikro besinlerin emilimini desteklemenin yan\u0131 s\u0131ra tiroksinin (T4) aktif form olan triiyodotironine (T3) d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde de rol oynayabilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k mikrobiyota dengesinin bozulmas\u0131, ba\u011f\u0131rsak ge\u00e7irgenli\u011finin artmas\u0131na, sistemik inflamasyona ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin aktivasyonuna yol a\u00e7arak tiroid fonksiyonlar\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle hipotiroidi y\u00f6netiminde ba\u011f\u0131rsak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 \u00f6nemli bir hedef olarak de\u011ferlendirilmelidir\u201d diye konu\u015ftu.
Tiroid ila\u00e7lar\u0131 a\u00e7ken al\u0131nmal\u0131
Hipotiroidide beslenme y\u00f6netiminin en pratik ve klinik a\u00e7\u0131dan en kritik bile\u015fenlerinden birinin de ila\u00e7 tedavisinin do\u011fru uygulanmas\u0131 oldu\u011funu kaydeden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, \u201c\u0130lac\u0131n emilimi; kahve, y\u00fcksek lifli besinler, kalsiyum ve demir takviyeleri gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6rden etkilenebilmektedir. Bu nedenle ilac\u0131n genellikle a\u00e7 karn\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve baz\u0131 besinlerle aras\u0131nda yeterli s\u00fcre b\u0131rak\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. \u00d6zellikle demir ve kalsiyum takviyeleri al\u0131n\u0131yorsa ila\u00e7 ile aras\u0131nda en az 4 saat ara b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ilac\u0131n etkinli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir\u201d dedi.
Ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f beslenme plan\u0131 uygulanmal\u0131
Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ay\u015fe Bet\u00fcl Bilen, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131: \u201cSonu\u00e7 olarak hipotiroidide beslenme yakla\u015f\u0131m\u0131, tek tip diyetler veya rastgele takviye kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine de\u011fil; bireyselle\u015ftirilmi\u015f, dengeli ve bilimsel temelli bir yakla\u015f\u0131m \u00fczerine kurulmal\u0131d\u0131r. Mikro besin \u00f6gesi eksikliklerinin saptanmas\u0131 ve d\u00fczeltilmesi, ba\u011f\u0131rsak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n desteklenmesi ve ila\u00e7-besin etkile\u015fimlerinin do\u011fru y\u00f6netilmesi, hipotiroidi tedavisinin etkinli\u011fini art\u0131ran temel unsurlar olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tiroid hormonlar\u0131n\u0131n yetersiz \u00fcretimi ile karakterize ve toplumda yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen bir endokrin hastal\u0131k olan hipotiroidinin y\u00f6netiminde beslenmenin \u00f6nemi b\u00fcy\u00fck.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16935,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-16934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16934"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16934\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16936,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16934\/revisions\/16936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}