\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyal Hizmet B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Abdullah Karatay, toplumdaki dezavantajl\u0131l\u0131k konusunu de\u011ferlendirdi.<\/p>\n
Dezavantajl\u0131 bireylerden \u00e7ok dezavantajl\u0131 gruplar kavram\u0131 daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131<\/strong><\/p>\n \u00a0\u201cToplumda \u2018dezavantajl\u0131\u2019 bireylerin ve gruplar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, asl\u0131nda \u2018avantajl\u0131\u2019 birey ve gruplar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r\u201d diyen Karatay, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u201cDezavantajl\u0131l\u0131k en az iki d\u00fczeyde anla\u015f\u0131labilir. Birincisi insan\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan nedenlerle ortaya \u00e7\u0131kan dezavantajl\u0131l\u0131kt\u0131r. Engellilik, baz\u0131 ruhsal ya da bedensel hastal\u0131klar buna \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. \u0130kinci grup ise toplumlar\u0131n do\u011fas\u0131ndan, e\u015fitsiz politikalar\u0131ndan ve adaletsiz yap\u0131lar\u0131ndan kaynaklanan dezavantajl\u0131l\u0131klard\u0131r. \u015eiddet g\u00f6ren kad\u0131nlar, yoksulluk nedeniyle kurum bak\u0131m\u0131na b\u0131rak\u0131lan \u00e7ocuklar, g\u00f6\u00e7menler ve yoksul gruplar bu kapsamda de\u011ferlendirilebilir.\u201d<\/p>\n Dezavantajl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131zca bireysel de\u011fil, toplumsal bir olgu oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Karatay, \u201cDolay\u0131s\u0131yla dezavantajl\u0131l\u0131k sadece bireyle ilgili de\u011fildir. Toplumsal gruplarla da ilgilidir. \u00d6rne\u011fin Suriyeli g\u00f6\u00e7menler ya da Roman topluluklar gibi grup halinde dezavantajl\u0131l\u0131k ya\u015fayan insanlar s\u00f6z konusudur. Bu nedenle bireylerden \u00e7ok \u2018dezavantajl\u0131 gruplar\u2019 kavram\u0131 daha kapsay\u0131c\u0131 ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olabilir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Sosyal d\u0131\u015flanma ruhsal \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcye neden oluyor<\/strong><\/p>\n Dezavantajl\u0131 gruplar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli sorunlardan birinin \u00f6nyarg\u0131lar ve sosyal d\u0131\u015flanma oldu\u011funu ifade eden Prof. Dr. Karatay, \u201cEkonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel d\u0131\u015flanmaya maruz kalan bireyler, kendi durumlar\u0131n\u0131n normal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettiklerinde \u00e7o\u011fu zaman bunu kendi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcrler. Bu da su\u00e7luluk, \u00f6fke, de\u011fersizlik hissi gibi duygulara yol a\u00e7ar. Yani ekonomik ve sosyal bir sorun gibi g\u00f6r\u00fcnen dezavantajl\u0131l\u0131k en \u00e7ok bireyin ruh d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc yaratmaktad\u0131r. Bir bask\u0131n k\u00fclt\u00fcr haline gelen bu s\u00f6ylem; dezavantajl\u0131l\u0131k halinin ya\u015fanmas\u0131n\u0131 daha da dayan\u0131lmaz k\u0131lacakt\u0131r.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Her dezavantajl\u0131 grubun ihtiyac\u0131 farkl\u0131<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar, engelliler, kad\u0131nlar, m\u00fclteciler ve ekonomik yoksunluk ya\u015fayan bireylerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n birbirinden farkl\u0131 oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Karatay, \u201cSosyal nedenlerle dezavantajl\u0131 hale gelen ki\u015fi gruplar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 esas olarak ekonomik iken; ya\u015fl\u0131l\u0131k, engellilik gibi insan do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan sebeplerle dezavantajl\u0131 hale gelen ki\u015filerin ihtiya\u00e7lar\u0131 \u00f6ncelikle bak\u0131m ve koruma hizmetleridir. \u00a0Ancak hem engelli hem yoksul olunmas\u0131 durumunda ihtiya\u00e7lar daha karma\u015f\u0131k ve \u00e7ok katl\u0131 olabilecektir. Kamuya esas b\u00fcy\u00fck y\u00fck bu gruptan gelmektedir.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n Toplumsal fark\u0131ndal\u0131k i\u00e7in medya ve e\u011fitim kritik rol oynuyor<\/strong><\/p>\n Toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131nda aileye, e\u011fitim kurumlar\u0131na ve medyaya \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dile getiren Prof. Dr. Karatay, \u201cToplumsal fark\u0131ndal\u0131k esas olarak dezavantajl\u0131 halde olan ki\u015fi ve gruplar\u0131n bu durumlar\u0131n\u0131n kendi b\u00fcnye ve \u015fartlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu bilincinin yay\u0131lmas\u0131; insanlar\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu dezavantajl\u0131l\u0131k durumunun ki\u015fisel tercihleri imi\u015f gibi g\u00f6rmemeleri ve kendilerine kar\u015f\u0131 d\u0131\u015flay\u0131c\u0131, etiketleyici (stigmatize) bir dil kullan\u0131lmamas\u0131 hepimizin ortak g\u00f6revidir. Toplumda egemen s\u00f6ylemler ayr\u0131mc\u0131l\u0131kta \u00e7ok etkili olaca\u011f\u0131ndan; medya ve kamuoyunda yap\u0131lacak bilgilendirilmeler yarg\u0131lay\u0131c\u0131, d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 dilin azalmas\u0131nda da \u00e7ok etkili olacakt\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n Empati dezavantajl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmaz ama dayan\u0131\u015fmay\u0131 art\u0131r\u0131r<\/strong><\/p>\n Empati k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn toplumdaki sosyal dayan\u0131\u015fmay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Karatay, \u201cEmpati k\u00fclt\u00fcr\u00fc dezavantajl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmaz; ancak onlara y\u00f6nelik s\u00f6ylemin azalmas\u0131 ve bu gruplar\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131, kendileriyle daha fazla ili\u015fki kurulmas\u0131na ve dayan\u0131\u015fman\u0131n artmas\u0131na arac\u0131l\u0131k edebilir. Empati sadece dezavantajl\u0131l\u0131k ko\u015fullar\u0131nda de\u011fil; b\u00fct\u00fcn insan ili\u015fiklerinde anlay\u0131\u015f ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcye dayal\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesine katk\u0131 sunabilir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u201cYard\u0131m alan ki\u015fi\u201d etiketi yeni e\u015fitsizlikler do\u011furuyor<\/strong><\/p>\n Dezavantajl\u0131 bireylerin yaln\u0131zca \u201cyard\u0131m alan ki\u015filer\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmesinin ciddi sorunlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Karatay, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n \u201cToplumda \u2018yard\u0131m alan\u2019 diye s\u00f6ylemsel kategoriler asl\u0131nda d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 pratiklerin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015farettir. Kendisinin yard\u0131ma muhta\u00e7 olarak kodland\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan bireyler, bununla \u00f6v\u00fcnmezler; aksine utan\u0131rlar ve bu durumu en yak\u0131nlar\u0131ndan bile gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Yard\u0131m alan ki\u015fi yard\u0131m veren ki\u015fi ya da kurum kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7o\u011fu kez zay\u0131f oland\u0131r ve d\u0131\u015flanand\u0131r. E\u015fitsiz bir ili\u015fki vard\u0131r aralar\u0131nda. Yard\u0131m etmek kadim \u2018arma\u011fan\u2019 k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde oldu\u011fu bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklenen verme \u015feklidir. Yard\u0131m alan ki\u015fi, yard\u0131mdan sonra daha ba\u011f\u0131ml\u0131 ve istenen y\u00f6nde hareket etmek bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda hisseder kendini. Ba\u011f\u0131ms\u0131z, kendi kendine yeten birey vasf\u0131 yaralanm\u0131\u015ft\u0131r \u00f6nemli oranda.\u201d<\/p>\n \u00c7\u00f6z\u00fcm evrensel ve kapsay\u0131c\u0131 kamusal hizmetler<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Karatay, toplumun k\u0131r\u0131lgan gruplara y\u00f6nelik daha kapsay\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirebilmesi i\u00e7in sosyal yard\u0131mlardan \u00e7ok hak temelli politikalar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekti\u011fine vurgu yaparak, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:\u00a0<\/p>\n \u201c\u0130deal olan insanlar\u0131 \u2018k\u0131r\u0131lgan\u2019 ve \u2018k\u0131r\u0131lgan olmayan\u2019 diye gruplara ay\u0131rmadan \u2018herkese\u2019 asgari d\u00fczeyde ya\u015fam imk\u00e2n\u0131 sa\u011flayacak evrensel kamusal hizmetler sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in herkes i\u00e7in yetene\u011fine uygun eri\u015filebilir e\u011fitim imkanlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, herkes i\u00e7in eri\u015filebilir koruyucu ve tedavi i\u00e7in sa\u011fl\u0131k hizmetleri, ula\u015f\u0131m imkanlar\u0131, rekreasyon alanlar\u0131 yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kamusal hizmetleri meta alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131larak kamu taraf\u0131ndan kapsay\u0131c\u0131 ko\u015fullarda sa\u011flanmas\u0131 durumunda, mevcut ko\u015fullarda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir\u00e7ok sosyal sorun olmayacakt\u0131r.\u201d\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyal Hizmet B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20806,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-20805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20805"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20807,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20805\/revisions\/20807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}