\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc, NP\u0130STANBUL Hastanesi Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, 22 Temmuz Beyin G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda, dijital \u00e7a\u011f\u0131n beyin \u00fczerindeki etkileri, yapay zek\u00e2n\u0131n f\u0131rsat ve riskleri, beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in uygulanabilecek ya\u015fam al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n dijital d\u00fcnyada nas\u0131l korunmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n
Dijital \u00e7a\u011f beynimizi nas\u0131l de\u011fi\u015ftiriyor?<\/strong><\/p>\n Ak\u0131ll\u0131 telefonlar, sosyal medya ve yapay zek\u00e2n\u0131n art\u0131k g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n vazge\u00e7ilmez par\u00e7alar\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlatan\u00a0Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u201cDijital ortamda saatlerce sosyal medya ak\u0131\u015f\u0131nda gezinmek veya k\u0131sa videolar izlemek, beyni s\u00fcrekli yeni uyaranlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131yor.\u201d dedi.<\/p>\n Bu durumun zamanla dikkatin kolay da\u011f\u0131lmas\u0131na ve \u2018beyin sisi\u2019 olarak tan\u0131mlanan zihinsel bulan\u0131kl\u0131\u011fa yol a\u00e7abildi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, \u201cBeyin sisi ya\u015fayan ki\u015filer d\u00fc\u015f\u00fcncelerini toparlamakta, uzun s\u00fcre odaklanmakta ve yeni bilgiler \u00f6\u011frenmekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekebiliyor. \u00d6zellikle \u00e7ocuklar ve gen\u00e7lerde bu tabloya daha s\u0131k rastlan\u0131yor. Baz\u0131 \u00fclkeler bu nedenle \u00e7ocuklar\u0131n sosyal medya kullan\u0131m\u0131na ya\u015f s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 getirerek dijital maruziyeti azaltmaya y\u00f6nelik ad\u0131mlar at\u0131yor.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Dijital ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k neden bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc?<\/strong><\/p>\n Uzun s\u00fcre rahat bir pozisyonda ekran kar\u015f\u0131s\u0131nda vakit ge\u00e7irmenin, beynin \u00f6d\u00fcl sistemi \u00fczerinde etkili oldu\u011funu aktaran Prof. Dr. Tarhan, \u201c\u00d6zellikle oyunlar ve sosyal medya, k\u0131sa aral\u0131klarla \u00f6d\u00fcl hissi olu\u015fturarak ki\u015fiyi ekrana ba\u011fl\u0131 tutabiliyor.\u201d dedi.<\/p>\n Ekran kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in yaln\u0131zca yasak koyman\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Prof. Dr. Tarhan \u201cBunun yerine \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131na spor, oyun, sanat ve sosyal etkinlikler gibi alternatif ilgi alanlar\u0131 kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Ama\u00e7 sahibi olmak, g\u00fcnl\u00fck plan yapmak ve ger\u00e7ek ya\u015fam deneyimlerini art\u0131rmak da ekran ba\u015f\u0131nda ge\u00e7irilen s\u00fcreyi azaltan \u00f6nemli etkenler aras\u0131nda yer al\u0131yor.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131 koruman\u0131n en etkili yolu birlikte zaman ge\u00e7irmek!<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131 dijital d\u00fcnyan\u0131n olumsuz etkilerinden koruman\u0131n en etkili yolunun, onlarla kaliteli zaman ge\u00e7irmek oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u201cBirlikte oyun oynamak, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmak, kitap okumak ve sohbet etmek hem aile ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor hem de \u00e7ocu\u011fun sosyal geli\u015fimini destekliyor. Evde uygulanabilecek basit kurallardan biri de yemek s\u0131ras\u0131nda telefon kullan\u0131lmamas\u0131. Ailece yemek yenirken t\u00fcm telefonlar\u0131n ortak bir noktaya b\u0131rak\u0131lmas\u0131, aile i\u00e7i ileti\u015fimi art\u0131ran pratik bir y\u00f6ntem. \u00d6zellikle 6 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar ekranla m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ebeveyn e\u015fli\u011finde tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ya\u015f grubundaki \u00e7ocuklar ekranda g\u00f6rd\u00fcklerini ger\u00e7ek ya\u015famdan ay\u0131rmakta zorlanabiliyor ve i\u00e7erikleri yeti\u015fkin deste\u011fi olmadan do\u011fru \u015fekilde de\u011ferlendiremeyebiliyor.\u201d<\/p>\n Beyin tek bir b\u00f6lgeden ibaret de\u011fil!<\/strong><\/p>\n Toplumda s\u0131k\u00e7a dile getirilen \u2018insan beyninin sadece y\u00fczde 10’unu kullan\u0131yor\u2019 s\u00f6ylemine de\u011finen Prof. Dr. Tarhan, \u201cBu s\u00f6ylem\u00a0bilimsel olarak do\u011fru de\u011fil. Beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, en basit g\u00f6revlerde bile beynin bir\u00e7ok b\u00f6lgesinin ayn\u0131 anda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.\u201d dedi.<\/p>\n \u00d6nemli olan\u0131n beynin tek bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; d\u00fc\u015f\u00fcnme, \u00f6\u011frenme, duygular, sosyal ili\u015fkiler ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k gibi farkl\u0131 becerileri birlikte kullanabilmek oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, \u201cBeyni canl\u0131 tutman\u0131n en etkili yollar\u0131ndan biri farkl\u0131 deneyimlere a\u00e7\u0131k olmak. Beynin farkl\u0131 b\u00f6lgelerini aktif tutabilmek i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yapmak bile fayda sa\u011flayabiliyor. Her g\u00fcn ayn\u0131 yolu kullanmak yerine farkl\u0131 bir g\u00fczerg\u00e2h se\u00e7mek, yeni hobiler edinmek veya farkl\u0131 deneyimler ya\u015famak, merak etmek ve soru sormaktan vazge\u00e7memek, beynin yeni ba\u011flant\u0131lar kurmas\u0131n\u0131 destekleyen basit ama etkili al\u0131\u015fkanl\u0131klar aras\u0131nda. \u00d6\u011frenmeye devam eden ve yeni deneyimlere a\u00e7\u0131k kalan ki\u015filer bili\u015fsel becerilerini daha uzun s\u00fcre koruyabiliyor.\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n Duygular beyinde ba\u015fl\u0131yor, kalpte hissediliyor!<\/strong><\/p>\n Toplumda duygular\u0131n kalpte olu\u015ftu\u011funa dair yayg\u0131n bir inan\u0131\u015f olsa da bilimsel a\u00e7\u0131dan duygular\u0131n merkezinin beyin oldu\u011funa i\u015faret eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u201cD\u0131\u015f d\u00fcnyadan gelen ses, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve kokular \u00f6nce beyin taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilir, ard\u0131ndan bu bilgilere anlam ve duygu y\u00fcklenir. Sonras\u0131nda ise \u00e7e\u015fitli kimyasal maddeler salg\u0131lanarak duygusal deneyim ortaya \u00e7\u0131kar.\u201d dedi.<\/p>\n Mutluluk, haz, ba\u011flanma, g\u00fcven ve odaklanma gibi hislerin her birinin beynin \u00fcretti\u011fi farkl\u0131 kimyasallarla ili\u015fkili oldu\u011funu dile getiren Prof. Dr. Tarhan, bu nedenle korku, heyecan veya mutluluk anlar\u0131nda g\u00f6\u011f\u00fcs b\u00f6lgesinde hissedilen de\u011fi\u015fikliklerin kayna\u011f\u0131n\u0131n asl\u0131nda beyin oldu\u011funu, kalbin ise bu duygular\u0131n bedendeki yans\u0131malar\u0131n\u0131n hissedildi\u011fi organlardan biri oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n Sezgiler asl\u0131nda deneyimlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc!<\/strong><\/p>\n \u2018\u0130\u00e7ime do\u011fdu\u2019, \u2018\u00f6yle hissettim\u2019 gibi ifadelerin \u00e7o\u011fu zaman gizemli g\u00f6r\u00fcnse de sezgilerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde beynin ge\u00e7mi\u015f deneyimlerinden beslendi\u011fini aktaran Prof. Dr. Tarhan,\u00a0\u201cBir konuda y\u0131llarca deneyim kazanan ki\u015filer, fark\u0131nda olmadan \u00e7ok say\u0131da bilgiyi de\u011ferlendirerek h\u0131zl\u0131 karar verebiliyor. Bu nedenle sezgiler, \u00e7o\u011fu zaman uzun y\u0131llar boyunca edinilen bilgi ve deneyimlerin bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 de\u011ferlendirilmesinin sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ba\u015far\u0131l\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok ke\u015ffinin de yo\u011fun d\u00fc\u015f\u00fcnme ve g\u00f6zlemin ard\u0131ndan geli\u015fen bu sezgisel s\u00fcre\u00e7lerle \u015fekillendi\u011fi biliniyor.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Yapay zek\u00e2 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor, ancak insan\u0131n yerini alam\u0131yor!<\/strong><\/p>\n Yapay zek\u00e2n\u0131n, bir\u00e7ok bilgiye saniyeler i\u00e7inde ula\u015fmay\u0131 sa\u011flayarak hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak her konuda haz\u0131r bilgiye ula\u015fman\u0131n uzun vadede beynin d\u00fc\u015f\u00fcnme ve problem \u00e7\u00f6zme becerilerini daha az kullanmas\u0131na neden olabilece\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u201cEskiden insanlar\u0131n hesap yapmak i\u00e7in zihinsel i\u015flem yapmas\u0131 gerekirken bug\u00fcn ayn\u0131 i\u015flemler saniyeler i\u00e7inde dijital ara\u00e7larla ger\u00e7ekle\u015ftirilebiliyor. Benzer \u015fekilde yapay zek\u00e2 da bir\u00e7ok bili\u015fsel y\u00fck\u00fc \u00fcstlenmeye ba\u015flad\u0131.\u201d dedi.<\/p>\n Bununla birlikte insan beynini di\u011fer sistemlerden ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fin empati kurabilmesi, sosyal ili\u015fkiler geli\u015ftirebilmesi ve bilin\u00e7 sahibi olmas\u0131 oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n \u201cYapay zek\u00e2 verilen komutlar\u0131 i\u015fleyebilir ancak insanlar\u0131n niyetini, duygular\u0131n\u0131 ve ya\u015fam deneyimlerini insan gibi anlayamaz. Yapay zek\u00e2 sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve bilim ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayacak. Ancak etik kurallar\u0131n olu\u015fturulmamas\u0131 durumunda yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirme, bilgi kirlili\u011fi ve manip\u00fclasyon gibi ciddi riskler de ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n \u00d6zellikle gen\u00e7lerin yapay zek\u00e2 ile kurduklar\u0131 ili\u015fkinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ger\u00e7ek sosyal ili\u015fkilerin yerini tamamen dijital ileti\u015fimin almas\u0131; yaln\u0131zl\u0131k, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve ger\u00e7eklik alg\u0131s\u0131nda bozulma gibi sorunlara yol a\u00e7abiliyor. Bu nedenle yapay zek\u00e2 karar verici de\u011fil, insanlar\u0131n i\u015fini kolayla\u015ft\u0131ran bir yard\u0131mc\u0131 olarak kullan\u0131lmal\u0131. Makineler insanla\u015f\u0131yor, insanlar makinele\u015fiyor, zeka ucuzlad\u0131 karakter pahaland\u0131. Karekter in\u015fas\u0131na yat\u0131r\u0131m yapanlar kazanacak.\u201d<\/p>\n G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda uygulanabilecek baz\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar hem zihinsel performans\u0131 art\u0131r\u0131yor!<\/strong><\/p>\n Beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruman\u0131n yaln\u0131zca ileri ya\u015flarda de\u011fil, \u00e7ocukluktan itibaren \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Prof. Dr. Tarhan, \u201cG\u00fcnl\u00fck ya\u015famda uygulanabilecek baz\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar hem zihinsel performans\u0131 art\u0131r\u0131yor hem de ya\u015flanmaya ba\u011fl\u0131 bili\u015fsel gerilemeyi yava\u015flatabiliyor.\u201d dedi.<\/p>\n Yaln\u0131zca anl\u0131k haz veren davran\u0131\u015flar\u0131n pe\u015finden gitmenin uzun vadede beyin i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. Tarhan, \u201cS\u00fcrekli \u00f6d\u00fcl aray\u0131\u015f\u0131; sosyal medya, oyun veya di\u011fer ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131c\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klarla birle\u015fti\u011finde ki\u015finin daha fazlas\u0131n\u0131 istemesine neden olabiliyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k anlaml\u0131 hedeflere sahip olmak, \u00fcretmek, \u00f6\u011frenmek ve sosyal ili\u015fkiler kurmak daha kal\u0131c\u0131 bir ya\u015fam doyumu sa\u011fl\u0131yor.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Konfor alan\u0131ndan \u00e7\u0131kmak beyni geli\u015ftiriyor!<\/strong><\/p>\n Beynin rutinleri sevdi\u011fini hat\u0131rlatan Prof. Dr. Tarhan, \u201cAncak s\u00fcrekli ayn\u0131 \u015fekilde ya\u015famak zamanla zihinsel geli\u015fimi s\u0131n\u0131rland\u0131rabilir. Yeni \u015feyler \u00f6\u011frenmek, farkl\u0131 insanlarla tan\u0131\u015fmak, yabanc\u0131 bir dil \u00f6\u011frenmek, m\u00fczikle ilgilenmek veya yeni hobiler edinmek beynin yeni ba\u011flant\u0131lar olu\u015fturmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flar. K\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler bile zihinsel esnekli\u011fi art\u0131rabilir.\u201d dedi.<\/p>\n Beynin g\u00fcn boyunca biriken at\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uyku s\u0131ras\u0131nda temizledi\u011fine de i\u015faret eden Prof. Dr. Tarhan, \u201cBu nedenle kaliteli uyku, yaln\u0131zca dinlenmek i\u00e7in de\u011fil, beyin h\u00fccrelerinin korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Kronik uykusuzluk, yo\u011fun stres ve s\u00fcrekli y\u00fcksek tempoda ya\u015famak zamanla zihinsel performans\u0131 olumsuz etkileyebilir. Beslenmede ise \u00f6zellikle Omega-3 ya\u011f asitlerinden zengin bal\u0131k, ceviz gibi besinlerin d\u00fczenli t\u00fcketilmesi beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekler.\u201d \u00f6nerisinde bulundu.<\/p>\n Prof. Dr. Nevzat Tarhan, \u201cAnlaml\u0131 sosyal ili\u015fkileri olan ki\u015filerin hem ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hem de bili\u015fsel i\u015flevleri daha uzun s\u00fcre korunur. Aile ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek, dostluk ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrmek, yeni insanlarla tan\u0131\u015fmak ve sosyal ya\u015fam\u0131n i\u00e7inde olmak yaln\u0131zca psikolojik a\u00e7\u0131dan de\u011fil, beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da koruyucu etki sa\u011fl\u0131yor.\u201d diyerek s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc, NP\u0130STANBUL Hastanesi Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 ve Psikiyatrist Prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23836,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-23835","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23835","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23835"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23837,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23835\/revisions\/23837"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}