\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi \u0130nsan ve Toplum Bilimleri Fak\u00fcltesi Siyaset Bilimi ve Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler (\u0130ngilizce) B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fehmi A\u011fca, T\u00fcrkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan aras\u0131nda imzalanan Mekke Savunma Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik mimarisine, T\u00fcrkiye\u2019nin NATO i\u00e7indeki konumuna, \u0130ran-\u0130srail-Suudi Arabistan g\u00fc\u00e7 dengesine ve T\u00fcrk savunma sanayiine olas\u0131 etkilerini de\u011ferlendirdi.<\/p>\n
\u201cB\u00f6lge i\u00e7in olmas\u0131 gereken, gecikmi\u015f bir giri\u015fim\u201d<\/strong><\/p>\n Mekke Savunma Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 \u201cgecikmi\u015f bir giri\u015fim\u201d olarak nitelendiren Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fehmi A\u011fca, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki hegemonik etkisi ve \u0130srail\u2019in ABD\u2019nin Ortado\u011fu politikalar\u0131ndaki belirleyici etkisi bu antla\u015fman\u0131n daha erken bir d\u00f6nemde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemi\u015ftir. Anla\u015fman\u0131n yeni bir b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik mimarisinin tesisi i\u00e7in etkili olma potansiyeli y\u00fcksektir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde, e\u011fer ortak hava savunmas\u0131, istihbarat payla\u015f\u0131m\u0131, savunma sanayii projeleri, d\u00fczenli tatbikatlar ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve ba\u015fta M\u0131s\u0131r olmak \u00fczere yeni \u00fcyeler antla\u015fmaya taraf olursa, ger\u00e7ek bir kolektif savunma mekanizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir.\u201d dedi.<\/p>\n Anla\u015fman\u0131n en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan birinin Basra K\u00f6rfezi ve b\u00f6lge g\u00fcvenli\u011finin yaln\u0131zca ABD taraf\u0131ndan sa\u011flanan g\u00fcvenlik garantilerine ba\u011f\u0131ml\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 olabilece\u011fini dile getiren Dr. A\u011fca, bunun T\u00fcrkiye ve di\u011fer taraf \u00fclkelerin g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n \u201cT\u00fcrkiye, NATO i\u00e7indeki konumunu korurken ilave bir savunma sistemi olu\u015fturuyor\u201d<\/strong><\/p>\n Mekke Savunma Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemine de de\u011finen Dr. A\u011fca, \u201cMekke anla\u015fmas\u0131, T\u00fcrkiye’nin Bat\u0131 ittifak\u0131 i\u00e7erisindeki konumunu korurken b\u00f6lgeden kaynakl\u0131 g\u00fcvenlik risklerine kar\u015f\u0131 ilave bir savunma sistemi kurmay\u0131 ama\u00e7layan stratejik bir giri\u015fim olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. T\u00fcrkiye sadece kendi g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fan bir b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 de\u011fildir. Ba\u015fta Pakistan olmak \u00fczere b\u00f6lge \u00fclkeleriyle birlikte Do\u011fu Akdeniz\u2019den G\u00fcney Asya’ya uzanan bir co\u011frafyada daha etkin ve g\u00fcvenilir bir savunma mekanizmas\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ankara’n\u0131n Suudi Arabistan ve Pakistan’la savunma alan\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fmas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgede bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda daha etkin bir akt\u00f6r olmas\u0131na katk\u0131da bulunacakt\u0131r.\u00a0<\/strong>Pakistan n\u00fckleer kapasitesi ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir orduya sahip olmas\u0131, bu ittifak\u0131n cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve stratejik \u00f6nemini art\u0131rmaktad\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n \u201cNATO\u2019ya alternatif de\u011fil, NATO\u2019yu tamamlayan bir yap\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin NATO \u00fcyeli\u011fi ile yeni b\u00f6lgesel savunma aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7eli\u015fmedi\u011fini kaydeden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fehmi A\u011fca, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n \u201cT\u00fcrkiye’nin son y\u0131llardaki savunma politikas\u0131, NATO \u00fcyesi olmayan b\u00f6lgesel akt\u00f6rlerle savunma ve g\u00fcvenlik a\u011flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye y\u00f6nelmi\u015ftir. Mekke anla\u015fmas\u0131n\u0131n bu politikay\u0131 kurumsal bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu anla\u015fma ile T\u00fcrkiye’nin NATO’dan uzakla\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin Nisan 2026’da \u0130ngiltere ile imzalad\u0131\u011f\u0131 yeni Stratejik Ortakl\u0131k \u00c7er\u00e7evesi, NATO’nun T\u00fcrkiye g\u00fcvenli\u011findeki merkezi rol\u00fcn\u00fcn devam etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Ankara\u2019da 08 Temmuz 2026 tarihinde yap\u0131lan son NATO Zirve toplant\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin NATO i\u00e7inde stratejik \u00f6nemi bir kere daha teyit edilmi\u015ftir. Bu nedenle, anla\u015fmay\u0131 NATO’ya alternatif bir yakla\u015f\u0131m olarak de\u011fil, NATO’yu tamamlayan ve hatta g\u00fc\u00e7lendirebilecek bir b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik ittifak\u0131 olarak de\u011ferlendirmek uygun olur.\u201d<\/p>\n \u00a0\u0130ran\u2019\u0131n manevra alan\u0131 daralabilir<\/strong><\/p>\n Mekke Savunma Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n \u0130ran-\u0130srail-Suudi Arabistan g\u00fc\u00e7 dengesi \u00fczerindeki muhtemel etkilerine de de\u011finen A\u011fca, \u201cT\u00fcrkiye’nin K\u00f6rfez g\u00fcvenli\u011fine daha fazla girmesi, \u0130ran’\u0131n Irak, Suriye ve K\u00f6rfez hatt\u0131ndaki stratejik manevra alan\u0131n\u0131 daraltabilir. ABD’nin b\u00f6lgedeki g\u00fcvenlik rol\u00fcn\u00fcn g\u00f6reli olarak azalmas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kacak g\u00fcvenlik bo\u015flu\u011fu T\u00fcrkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan i\u015f birli\u011fi ile doldurulabilir. Bu durum \u0130ran\u2019\u0131n K\u00f6rfez \u00fclkelerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k sa\u011flayabilir. \u0130srail\u2019in b\u00f6lgedeki askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kom\u015fusu olan Arap \u00fclkelerinin ger\u00e7ek bir i\u015f birli\u011fi ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olmamas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’nin askeri kapasitesi ve savunma sanayii, Pakistan’\u0131n n\u00fckleer cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Suudi Arabistan’\u0131n finansal kapasitesi ayn\u0131 g\u00fcvenlik mekanizmas\u0131 i\u00e7inde birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u0130srail’in g\u00fcvenlik konsepti ve askeri stratejisinde yeniden d\u00fczenlemeye ihtiya\u00e7 duymas\u0131na yol a\u00e7abilir.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n Kolektif cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k hedefleniyor<\/strong><\/p>\n Suudi Arabistan\u2019\u0131n bug\u00fcne kadar ABD’nin g\u00fcvenlik \u015femsiyesi alt\u0131nda kendini g\u00fcvende hissetti\u011fine i\u015faret eden Dr. A\u011fca, \u201cAncak ABD-\u0130ran Sava\u015f\u0131 ABD\u2019nin b\u00f6lge \u00fclkelerinin g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131nda yeterince etkin olamad\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 zafiyet alanlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrkiye\u2013Suudi Arabistan\u2013Pakistan i\u015f birli\u011fi ile b\u00f6lgesel d\u00fczeyde, Do\u011fu Akdeniz\u2019den Hint Okyanusu\u2019na uzanan eksende kolektif cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k hedeflendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00dc\u00e7 \u00fclkenin farkl\u0131 alanlardaki kapasiteleri, g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flama ve g\u00fc\u00e7lendirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli avantajlar sunmaktad\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n T\u00fcrk savunma sanayii i\u00e7in yeni i\u015f birli\u011fi alanlar\u0131 do\u011fabilir<\/strong><\/p>\n Mekke Savunma Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin savunma sanayii a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli ekonomik ve teknolojik f\u0131rsatlar ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fini belirten Dr. A\u011fca, \u201cY\u00fcksek teknolojiye dayal\u0131 ve sahada kendisini ba\u015far\u0131lar\u0131yla kan\u0131tlam\u0131\u015f olan savunma sanayii \u00fcr\u00fcnleri, T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015f politikada g\u00fcvenilir bir akt\u00f6r haline getirmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcretmi\u015f oldu\u011fu ve geli\u015ftirmeye devam etmekte oldu\u011fu KAAN ve KIZIL ELMA gibi milli muharip u\u00e7ak projeleri, AKINCI ve BAYRAKTAR gibi silahl\u0131 insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131, hava savunma sistemleri, f\u00fcze sistemleri, elektronik harp sistemleri, deniz platformlar\u0131 alanlar\u0131ndaki kapasitesi ve \u00f6zellikle silahl\u0131 insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Karaba\u011f, Suriye, Ukrayna ve Libya\u2019da muharebe sahas\u0131ndaki kan\u0131tlanm\u0131\u015f ba\u015far\u0131lar\u0131, asker\u00ee kapasite a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019yi g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fcvenilir bir ortak haline getirmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin bu kapasitesi, Suudi Arabistan ba\u015fta olmak \u00fczere, K\u00f6rfez \u00fclkelerini T\u00fcrkiye ile ortak hareket etmeye, T\u00fcrkiye\u2019den y\u00fcksek teknolojiye dayal\u0131 savunma \u00fcr\u00fcnleri almaya, ortak \u00fcretim i\u00e7in T\u00fcrkiye ile i\u015f birli\u011fine te\u015fvik etmektedir. Bu nedenle antla\u015fman\u0131n yak\u0131n gelecekte \u00fcye \u00fclkeler aras\u0131nda ekonomik ve teknolojik i\u015f birli\u011fine olumlu katk\u0131 yapmas\u0131 beklenmektedir.\u201d diye konu\u015ftu. \u00a0<\/p>\n \u0130ran anla\u015fmay\u0131 nas\u0131l alg\u0131layabilir?<\/strong><\/p>\n \u0130ran\u2019\u0131n, bu antla\u015fmay\u0131 ku\u015fat\u0131c\u0131 bir S\u00fcnni g\u00fcvenlik bloku olarak alg\u0131layabilece\u011fini de kaydeden Dr. A\u011fca, \u201cT\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan \u0130ran’la \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 bir ili\u015fki kurmak istememektedir. \u00a0 Bu nedenle \u0130ran kar\u015f\u0131t\u0131 NATO benzeri bir yap\u0131lanma olmas\u0131 beklenmemektedir. T\u00fcrkiye, anla\u015fman\u0131n belirli bir \u00fclkeye kar\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak b\u00f6yle bir amac\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmektedir.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n Suudi sermayesi, T\u00fcrk teknolojisi ve Pakistan’\u0131n askeri kapasitesi<\/strong><\/p>\n ABD\u2019nin uzun y\u0131llard\u0131r belirleyici akt\u00f6r oldu\u011fu Ortado\u011fu g\u00fcvenlik d\u00fczeninin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde oldu\u011funu ifade eden Dr. A\u011fca, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n \u201cSuudi Arabistan a\u00e7\u0131s\u0131ndan ABD’nin b\u00f6lgedeki askeri altyap\u0131s\u0131, istihbarat kapasitesi, hava savunmas\u0131 ve deniz g\u00fcc\u00fc \u00f6nem arz etmektedir. Ancak, ABD-\u0130ran Sava\u015f\u0131\u2019ndan al\u0131nan dersler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Suudi Arabistan g\u00fcvenli\u011fini yaln\u0131zca ABD\u2019ye ba\u011flamak yerine \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc g\u00fcvenlik stratejisi geli\u015ftirmek istemektedir. 2025 y\u0131l\u0131nda Pakistan ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu savunma anla\u015fmas\u0131 da bu aray\u0131\u015f\u0131n ilk g\u00f6stergesiydi. \u00a0Bu yakla\u015f\u0131m, ABD\u2019nin b\u00f6lgeden tamamen \u00e7ekilmesi sonucunu do\u011furmaz. Ancak ABD’nin b\u00f6lgede temel g\u00fcvenlik sa\u011flay\u0131c\u0131 akt\u00f6r rol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatabilir. Bu yeni durum ABD\u2019nin Pasifik b\u00f6lgesini \u00f6nceleyen g\u00fcvenlik stratejisi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ABD taraf\u0131ndan tercih edilebilir ve desteklenebilir.\u00a0<\/p>\n Suudi sermayesi ve pazar\u0131n\u0131n, T\u00fcrk savunma sanayii teknolojileriyle ve Pakistan’\u0131n askeri kapasitesiyle birle\u015fmesi, Mekke Antla\u015fmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik ittifak\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde b\u00f6lgesel bir savunma \u00fcretim a\u011f\u0131 geli\u015ftirilmesine \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir. Bu ittifak sonucu, \u00f6zellikle Suudi Arabistan kaynakl\u0131 finansal fonlar\u0131n Pakistan\u2019da ekonomik sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne katk\u0131da bulunmas\u0131 beklenmektedir.\u201d<\/p>\n \u201cM\u0131s\u0131r da kat\u0131l\u0131rsa \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli stratejik g\u00fc\u00e7 merkezlerinden biri olabilir\u201d<\/strong><\/p>\n Mekke Savunma Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n gelece\u011finin kurumsalla\u015fma kapasitesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu vurgulayan Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Fehmi A\u011fca, \u201cBu antla\u015fma ba\u015far\u0131l\u0131 bi\u00e7imde kurumsalla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015febilirse ve \u00f6zellikle M\u0131s\u0131r bu ittifak\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olursa, bu ittifak\u0131n \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli stratejik g\u00fc\u00e7 merkezi olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilebilir.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi \u0130nsan ve Toplum Bilimleri Fak\u00fcltesi Siyaset Bilimi ve Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler (\u0130ngilizce) B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Dr.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27934,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-27933","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27933"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27935,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27933\/revisions\/27935"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}