{"id":29625,"date":"2026-08-21T10:30:55","date_gmt":"2026-08-21T10:30:55","guid":{"rendered":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/2026\/08\/21\/prof-dr-hulya-ensariden-uyari-asiri-sicaklar-beyin-kimyasini-degistiriyor\/"},"modified":"2026-08-21T10:30:56","modified_gmt":"2026-08-21T10:30:56","slug":"prof-dr-hulya-ensariden-uyari-asiri-sicaklar-beyin-kimyasini-degistiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/2026\/08\/21\/prof-dr-hulya-ensariden-uyari-asiri-sicaklar-beyin-kimyasini-degistiriyor\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. H\u00fclya Ensari\u2019den uyar\u0131: \u201cA\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar beyin kimyas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor\u201d"},"content":{"rendered":"<p> A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar\u0131n yaln\u0131zca fiziksel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ruhsal dengeyi de etkiledi\u011fine dikkat \u00e7eken Atlas \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, s\u0131cakl\u0131k ve nem art\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6fke kontrol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatabilece\u011fini, uyku kalitesini bozarak depresyon, bipolar bozukluk ve psikotik bozukluklarda alevlenme riskini art\u0131rabilece\u011fini s\u00f6yledi. Psikiyatrik ila\u00e7 kullanan bireylerin ise s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131-elektrolit dengesi ve ila\u00e7 yan etkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha dikkatli olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<br \/>Atlas \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, yaz aylar\u0131nda artan s\u0131cakl\u0131k ve nemin ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkilerine ili\u015fkin de\u011ferlendirmede bulundu. S\u0131cak havalarda artan tart\u0131\u015fmalar, trafikte k\u0131salan sab\u0131rlar ve \u201cbir anda parlama\u201d gibi durumlar\u0131n yaln\u0131zca psikolojik yorgunlukla a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirten Ensari, \u0131s\u0131 d\u00fczenlemesi ile duygu ve uyku d\u00fczenlemesinin beyinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ortak mekanizmalar \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekti.<br \/>A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar \u00f6fke kontrol\u00fcn\u00fc zay\u0131flatabiliyor<br \/>Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<br \/>\u201cTemel ger\u00e7ek \u015fudur: Is\u0131 d\u00fczenlemesi ile duygu ve uyku d\u00fczenlemesi, beyinde ayr\u0131 sistemler de\u011fildir. Bu nedenle s\u0131ca\u011f\u0131n ruhsal duruma etkisi dolayl\u0131 de\u011fil, do\u011frudand\u0131r.\u00a0<br \/>Hipotalamus rol\u00fc: V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n ayar noktas\u0131, hipotalamusun preoptik alan\u0131nda belirlenir. Bu b\u00f6lge ayn\u0131 zamanda uykunun d\u00fczenlenmesinde g\u00f6rev al\u0131r; yani preoptik alan \u201cuyku ile v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 e\u015fg\u00fcd\u00fcmleyen temel beyin b\u00f6lgesi\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Merkez\u00ee veya \u00e7evresel \u0131s\u0131nmayla etkinle\u015fen preoptik n\u00f6ronlar, \u0131s\u0131 bilgisini otonom yan\u0131tlar\u0131 tetikleyen alt merkezlere iletir. Hipotalamusun bu d\u00fczenlemeyi y\u00fcr\u00fct\u00fcrken kulland\u0131\u011f\u0131 arac\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131nda serotonin, dopamin ve noradrenalin gelir; s\u0131cak maruziyeti bu n\u00f6rotransmitter sistemlerini bozar.<br \/>Serotonin ve d\u00fcrt\u00fc denetimi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131ya dikkat<br \/>Serotenerjik sistem: Kritik olan nokta, ayn\u0131 n\u00f6rotransmitterin d\u00fcrt\u00fc denetiminde de merkez\u00ee rol oynamas\u0131d\u0131r. Serotonerjik i\u015flev d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile d\u00fcrt\u00fcsel\u2013reaktif sald\u0131rganl\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fki, BOS 5-HIAA d\u00fczeyleri, n\u00f6roendokrin uyar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve triptofan azaltma paradigmalar\u0131yla defalarca g\u00f6sterilmi\u015ftir. A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakla birlikte artan termoreg\u00fclatuvar y\u00fck, duygu d\u00fczenleme ve d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fc gibi bili\u015fsel i\u015flevleri zorlayarak ki\u015finin stres ve \u00f6fke kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kontrol kapasitesini azaltabilir.<br \/>S\u0131cakl\u0131k, stres hormonlar\u0131n\u0131 ve duygu d\u00fczenlemeyi etkiliyor<br \/>Stres ekseni, kortizol ve inflamasyon: A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak, beden i\u00e7in tan\u0131ml\u0131 bir fizyolojik stres\u00f6rd\u00fcr. Hipotalamus\u2013hipofiz\u2013adrenal eksenini etkinle\u015ftirir ve inflamatuvar s\u00fcreci tetikler; a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan hormon ve inflamatuvar belirte\u00e7ler dikkati, duygulan\u0131m\u0131 ve bili\u015fi bozar. Klinikte bu, ki\u015finin n\u00f6tr uyaranlar\u0131 bile tehdit olarak okumaya yatk\u0131n bir \u2018haz\u0131r bekleme\u2019 durumuna ge\u00e7mesi olarak kendisini g\u00f6sterir.\u201d<br \/>Beden serinleyemedik\u00e7e uyar\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k d\u00fczeyi d\u00fc\u015fm\u00fcyor<br \/>Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, sonu\u00e7 olarak artan s\u0131caklarla, s\u0131v\u0131\u2013elektrolit kayb\u0131, artm\u0131\u015f uyar\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k ve bozulan uyku bir araya geldi\u011finde d\u00fcrt\u00fc denetiminden sorumlu prefrontal i\u015flevlerin geriledi\u011fini ve tehdit de\u011ferlendirmesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:\u00a0<br \/>\u201cS\u0131cakl\u0131k ile \u015fiddet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin farkl\u0131 \u00fclke, d\u00f6nem ve y\u00f6ntemlerde tekrarlanarak g\u00f6sterilmi\u015f olmas\u0131 bu tablonun sahadaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 net olarak ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6fke patlamas\u0131 fren mekanizmas\u0131n\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, gaz\u0131n ise g\u00fc\u00e7lendi\u011fi bir n\u00f6robiyolojik denge sorunudur. Nem bu tabloyu a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc terin buharla\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyerek v\u00fccudun tek etkili serinleme mekanizmas\u0131n\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131r; beden serinleyemedik\u00e7e uyar\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k d\u00fczeyi d\u00fc\u015fmez.\u201d<br \/>Psikiyatrik ila\u00e7 kullananlar s\u0131cak havalarda daha dikkatli olmal\u0131<br \/>S\u0131cak havalar\u0131n baz\u0131 psikiyatrik ila\u00e7lar\u0131n yan etkileri ve v\u00fccudun \u0131s\u0131 d\u00fczenleme kapasitesi \u00fczerinde ek risk olu\u015fturabilece\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u00f6zellikle antipsikotik, antikolinerjik, antidepresan ve uyar\u0131c\u0131 ila\u00e7 kullanan ki\u015filerin dikkatli olmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti.<br \/>S\u0131cak ve nem i\u00e7in herkes i\u00e7in ge\u00e7erli tek bir e\u015fik yok<br \/>A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar\u0131n ruhsal durum \u00fczerindeki etkisinin ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febildi\u011fini belirten Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, tek bir s\u0131cakl\u0131k de\u011ferinin herkes i\u00e7in \u201ckritik e\u015fik\u201d olarak kabul edilemeyece\u011fini ifade etti. Prof. Dr. Ensari, \u201cHerkes i\u00e7in ge\u00e7erli, keskin bir e\u015fik yoktur. Veriler bir e\u015fikten \u00e7ok, s\u0131cakl\u0131k artt\u0131k\u00e7a riskin kademeli y\u00fckseldi\u011fi bir doz\u2013yan\u0131t ili\u015fkisi g\u00f6steriyor. Ki\u015fisel e\u015fi\u011fi ki\u015finin ya\u015f\u0131,kardiyovask\u00fcler ve n\u00f6rolojik e\u015flik eden bir hastal\u0131\u011f\u0131n olup olmamas\u0131, ila\u00e7 y\u00fck\u00fc, alkol kullan\u0131m\u0131, s\u0131ca\u011fa uyum d\u00fczeyi ve nem belirler\u201d dedi.<br \/>Kalitesiz uyku, ertesi g\u00fcn \u00f6fke ve stresi art\u0131rabiliyor<br \/>S\u0131cak havalar\u0131n ruhsal etkilerinde uykunun \u00f6nemli bir ara mekanizma oldu\u011funu belirten Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u00f6zellikle gece s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesinin uykuya dalmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilece\u011fini ve gece uyanmalar\u0131n\u0131 art\u0131rabilece\u011fini s\u00f6yledi.<br \/>\u201cUyku ile \u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011f konfor meselesi de\u011fildir; uykunun ba\u015flamas\u0131 fizyolojik olarak \u0131s\u0131 kayb\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Uykuya dal\u0131\u015f, distal cilt damarlar\u0131n\u0131n geni\u015fleyip \u0131s\u0131 atmas\u0131yla \u00e7ekirdek \u0131s\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fir. Ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksekse bu \u0131s\u0131 at\u0131m\u0131 olmaz; uykuya dalma s\u00fcresi uzar, gece uyanmalar\u0131 artar. Is\u0131 ve uyku d\u00fczenlemesinin ayn\u0131 hipotalamik b\u00f6lgede e\u015fg\u00fcd\u00fcmlenmesi bu ba\u011f\u0131n anatomik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olup, y\u00fcksek ortam \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n uyku b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozarak duygusal i\u015flemlemeyi olumsuz etkilemesi, \u00f6fke ve stres d\u00fczeyini de olumsuz etkiler. Uyku bozulmas\u0131n\u0131n inflamatuvar belirte\u00e7leri ve kortizol\u00fc art\u0131rarak duygu d\u00fczenlemeyi bozdu\u011fu da g\u00f6sterilmi\u015ftir.\u201d<br \/>Uykusuzluk, bipolar bozukluk manik atak tablosu i\u00e7in \u00f6nemli risk!<br \/>Bipolar bozukluk manik atak tablosunu tetikleyen en \u00f6nemli risk fakt\u00f6rlerinden birinin uykusuzluk oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, \u201cDolay\u0131s\u0131yla s\u0131cak gecelere ba\u011fl\u0131 geli\u015fen uykusuzluk, do\u011frudan bipolar bozukluk manik atak i\u00e7in ciddi bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bipolar bozukluk manik atak tablosuna ba\u011fl\u0131 hastane yat\u0131\u015f oranlar\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131nda zirve yapt\u0131\u011f\u0131, y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n yat\u0131\u015flarla ili\u015fkili oldu\u011fu yine bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarla g\u00f6sterilmi\u015ftir\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<br \/>S\u0131cak havalarda ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in \u00f6neriler<br \/>Prof. Dr. H\u00fclya Ensari, s\u0131cak havalarda ruhsal ve fiziksel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in \u015fu \u00f6nerilerde bulundu:<br \/>\u25cf Yatak odas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca serin ve hava ak\u0131ml\u0131 tutun; serinletme m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse en az\u0131ndan uyku \u00f6ncesi 1\u20132 saat havaland\u0131r\u0131n.<br \/>\u25cf Yatmadan \u00f6nce \u0131l\u0131k du\u015f al\u0131n; \u0131l\u0131k su cilt damarlar\u0131n\u0131 geni\u015fleterek \u00e7ekirdek \u0131s\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<br \/>\u25cf Ak\u015fam saatlerinde alkol kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<br \/>\u25cf S\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131 g\u00fcn i\u00e7ine yay\u0131n; 11.00\u201316.00 aras\u0131 d\u0131\u015f ortamda kalmay\u0131n.<br \/>\u25cf Psikiyatrik ila\u00e7 kullanan yak\u0131nlar\u0131n\u0131z\u0131n s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131n\u0131 ve bilin\u00e7 durumunu takip edin; konf\u00fczyon, konu\u015fma bozuklu\u011fu veya terlemenin kesilmesi acil ba\u015fvuru nedeni oldu\u011funu unutmay\u0131n.\u00a0<br \/>\u25cf \u0130lac\u0131n\u0131z\u0131 kendi karar\u0131n\u0131zla kesmeyin; doz ve saat d\u00fczenlemesini hekiminizle konu\u015fun.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar\u0131n yaln\u0131zca fiziksel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, ruhsal dengeyi de etkiledi\u011fine dikkat \u00e7eken Atlas \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29626,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-29625","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29625","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29625"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29625\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29627,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29625\/revisions\/29627"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}