{"id":31674,"date":"2026-09-02T10:58:42","date_gmt":"2026-09-02T10:58:42","guid":{"rendered":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/2026\/09\/02\/yapay-zeka-otizmde-erken-taninin-kapisini-araliyor\/"},"modified":"2026-09-02T10:58:42","modified_gmt":"2026-09-02T10:58:42","slug":"yapay-zeka-otizmde-erken-taninin-kapisini-araliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/2026\/09\/02\/yapay-zeka-otizmde-erken-taninin-kapisini-araliyor\/","title":{"rendered":"Yapay zek\u00e2 otizmde erken tan\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aral\u0131yor!"},"content":{"rendered":"

\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi \u00c7ocuk Geli\u015fimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Demet G\u00fclald\u0131,\u00a0<\/strong>yapay zek\u00e2 ile Otizm Spektrum Bozuklu\u011funun kesi\u015fti\u011fi alanda ya\u015fanan geli\u015fmeleri ve yapay zek\u00e2n\u0131n otizmde erken tarama, tan\u0131lama ve m\u00fcdahale s\u00fcre\u00e7lerinde sundu\u011fu olanaklar\u0131 de\u011ferlendirdi.<\/p>\n

Yapay zek\u00e2 art\u0131k insan davran\u0131\u015flar\u0131ndaki \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri de analiz ediyor<\/strong><\/p>\n

Yapay zek\u00e2 ve Otizm Spektrum Bozuklu\u011funun kesi\u015fiminin son y\u0131llarda h\u0131zla geli\u015fen \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndan biri oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Demet G\u00fclald\u0131, \u201cArt\u0131k yapay zekay\u0131 (YZ), sadece veri i\u015fleyen bir sistem olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu sistemler \u00f6\u011frenebiliyor, insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 analiz edebiliyor ve \u00e7ok karma\u015f\u0131k \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u00f6zebiliyor. \u00d6zellikle Derin \u00d6\u011frenme (Deep Learning) ve Do\u011fal Dil \u0130\u015fleme (NLP) alan\u0131ndaki geli\u015fmeler, makinelerin sadece komutlar\u0131 yerine getirmekle kalm\u0131yor, insan davran\u0131\u015flar\u0131ndaki n\u00fcanslar\u0131 da anlayabiliyor. Bug\u00fcn YZ, t\u0131bbi te\u015fhislerle yar\u0131\u015f\u0131r d\u00fczeyde te\u015fhis koyabiliyor, devasa veri y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 i\u00e7inden insan g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ka\u00e7\u0131rabilece\u011fi mikroskobik ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 dahi yakalayabiliyor.\u201d dedi.<\/p>\n

Otizmde tan\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde davran\u0131\u015fsal g\u00f6stergelere dayan\u0131yor<\/strong><\/p>\n

Otizmin sosyal etkile\u015fim, ileti\u015fim ve davran\u0131\u015f \u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle karakterize olan ve geni\u015f bir spektruma yay\u0131lan n\u00f6rogeli\u015fimsel bir durum oldu\u011funu ifade eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Demet G\u00fclald\u0131, \u201cOtizm, bireylerin fiziksel ve ruhsal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ciddi bir tehdit olu\u015fturmakta; sosyal etkile\u015fim, \u00f6\u011frenme, i\u015f ya\u015fam\u0131 ve aile ya\u015fam\u0131nda \u00f6nemli bozulmalara yol a\u00e7maktad\u0131r. Otizmin nedenleri karma\u015f\u0131k ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr; genetik ve \u00e7evresel fakt\u00f6rleri i\u00e7ermektedir. Bozuklu\u011fun baz\u0131 genetik temelleri bulunmas\u0131na ra\u011fmen, yatk\u0131nl\u0131k genleri gibi molek\u00fcler genetik g\u00f6stergelerdeki bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle klinik tan\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha \u00e7ok g\u00f6zlemlenebilir ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir davran\u0131\u015fsal g\u00f6stergelere dayanmaktad\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Erken m\u00fcdahale geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yor<\/strong><\/p>\n

Otizmde erken tan\u0131 ve m\u00fcdahalenin \u00f6nemine i\u015faret eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Demet G\u00fclald\u0131, \u201cErken tan\u0131 m\u00fcdahale, otizmli bireylerde sosyal dikkat, dil ve zeka alanlar\u0131ndaki yetersizlikleri azaltmada ve semptomlar\u0131n genel \u015fiddetini d\u00fc\u015f\u00fcrmede etkili olmaktad\u0131r. Her ne kadar otizm belirtileri genellikle 2 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131ksa da bir\u00e7ok nedenden dolay\u0131 otizmli bireylerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 6 ya\u015f\u0131ndan sonra tan\u0131 almakta, bu da davran\u0131\u015fsal tedavi i\u00e7in en uygun d\u00f6nemin ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na ve bili\u015fsel geli\u015fim ile ya\u015fam kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olmaktad\u0131r.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n

G\u00f6z hareketinden ses tonuna kadar bir\u00e7ok veri analiz edilebiliyor<\/strong><\/p>\n

Yapay zek\u00e2 ile otizm ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n birle\u015fmesinin erken tarama a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olanaklar ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Demet G\u00fclald\u0131, \u201cYapay zeka ve otizm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bir araya geldi\u011finde, teknolojinin ve teknolojik geli\u015fmelerin otizmli bireylerin ya\u015fam\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir hale geldi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Makine \u00f6\u011frenmesi algoritmalar\u0131, bir \u00e7ocu\u011fun g\u00f6z hareketlerinden, ses tonundaki frekans de\u011fi\u015fimlerinden veya oyun oynama bi\u00e7iminden yola \u00e7\u0131karak, geleneksel y\u00f6ntemlerin 6 ya\u015f\u0131nda yakalad\u0131\u011f\u0131 i\u015faretleri 6-12 ayl\u0131kken tespit edebilmesi \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmelerdir.\u201d ifadesinde bulundu.\u00a0<\/p>\n

Yapay zeka destekli m\u00fcdahale ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, her \u00e7ocu\u011fun kendine \u00f6zg\u00fc “i\u015fletim sistemine” uygun, ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f ve sab\u0131rl\u0131 bir e\u011fitim ortam\u0131 sunma imkan\u0131 yaratabilece\u011fini de dile getiren Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Demet G\u00fclald\u0131, \u201cBu birle\u015fim, otizmi bir engel olarak de\u011fil, do\u011fru teknolojik destekle topluma entegre edilebilecek de\u011ferli bir farkl\u0131l\u0131k olarak konumland\u0131rmam\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Son y\u0131llarda yap\u0131lan bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda otizmin erken tarama, tan\u0131lama ve erken m\u00fcdahale s\u00fcre\u00e7lerinde yapay zek\u00e2n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fim potansiyeline sahip oldu\u011funu ve geleneksel y\u00f6ntemlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.\u201d diye konu\u015ftu. \u00a0<\/p>\n

Yapay zek\u00e2 tan\u0131 s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131rabilir<\/strong><\/p>\n

Geleneksel erken tarama s\u00fcre\u00e7lerinde ebeveynlerden al\u0131nan bilgilerin ve klinik g\u00f6zlemlerin \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Dr. G\u00fclald\u0131, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n

\u201cOtizmli \u00e7ocuklar\u0131n erken taranmas\u0131nda kullan\u0131lan geleneksel y\u00f6ntemler, psikiyatristlerin ebeveyn beyanlar\u0131na ve klinik g\u00f6zlemlere dayanarak \u00e7ocu\u011fun geli\u015fimindeki otizm semptomlar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak \u015feklindedir. Ancak makine \u00f6\u011frenmesi gibi yapay zeka y\u00f6ntemleri; \u00e7ok say\u0131da ge\u00e7mi\u015f otistik \u00f6rneklemden ve kontrol grubundan veri kategorilerini \u00f6\u011frenerek otizm te\u015fhis s\u00fcrecini otomatikle\u015ftirebilir ve h\u0131zland\u0131rabilir. \u00d6rne\u011fin Evri\u015fimli Sinir A\u011f\u0131 (CNN) tabanl\u0131 OSB s\u0131n\u0131fland\u0131rma sistemlerinde do\u011fruluk, duyarl\u0131l\u0131k ve \u00f6zg\u00fcll\u00fck gibi performans \u00f6l\u00e7\u00fctleri \u00fczerinden umut verici sonu\u00e7lar bildirilmektedir. Bu y\u00f6ntemler, yeni giri\u015f \u00f6rneklerini s\u0131n\u0131fland\u0131rabilen tahmin modellerinin olu\u015fturulmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011fl\u0131yor.\u201d\u00a0<\/p>\n

\u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar var<\/strong><\/p>\n

Yapay zek\u00e2 tabanl\u0131 modellerin \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar bulundu\u011funu belirten Dr. G\u00fclald\u0131, \u201cYap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fma, yapay zeka ile alternatif karar a\u011fac\u0131 (alternating decision tree) modeli olu\u015fturularak, 13 ila 48 ayl\u0131k otizmli \u00e7ocuklarda y\u00fczde 99,97 do\u011fruluk oran\u0131yla etkili bir \u015fekilde tan\u0131 koyabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. \u00a0Otizmli k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n temel sosyal etkile\u015fimlerde ve ki\u015fileraras\u0131 ileti\u015fimde bulunmalar\u0131na, duygular\u0131 tan\u0131ma ve y\u00f6netme yeteneklerini geli\u015ftirmelerinde yapay zekan\u0131n yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fi kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n

Her \u00e7ocu\u011fa \u00f6zel destek m\u00fcmk\u00fcn olabilir<\/strong><\/p>\n

Yapay zek\u00e2n\u0131n yaln\u0131zca erken tarama ve tan\u0131lama s\u00fcre\u00e7lerinde de\u011fil, m\u00fcdahale ve e\u011fitim alan\u0131nda da \u00f6nemli f\u0131rsatlar sa\u011flayabilece\u011fini belirten Dr. G\u00fclald\u0131, \u201cYapay zek\u00e2 destekli sistemler \u00e7ocuklar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 analiz edebiliyor, g\u00f6z temas\u0131, mimik ve dikkat s\u00fcre\u00e7lerini de\u011ferlendirebiliyor ve dolay\u0131s\u0131 ile tan\u0131 s\u00fcresini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131saltabiliyor. B\u00f6ylelikle bu sistemlerin otizmde erken m\u00fcdahale i\u00e7in kritik f\u0131rsatlar sunmas\u0131 sevindirici geli\u015fmelerdir. \u00a0Yapay zek\u00e2 art\u0131k sadece bir teknoloji de\u011fil; otizm alan\u0131nda erken tan\u0131, erken m\u00fcdahale ve do\u011fru destek alman\u0131n \u00f6nemli bir arac\u0131 haline geliyor.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi \u00c7ocuk Geli\u015fimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc Dr.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31675,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-31674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31674"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31676,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31674\/revisions\/31676"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}