Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131 ve tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 son y\u0131llarda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim ge\u00e7iriyor. Beyindeki hastal\u0131k biyolojisini g\u00f6steren kan testleri tan\u0131 s\u00fcrecini desteklerken, erken evredeki uygun hastalarda kullan\u0131lan yeni tedaviler hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesini yava\u015flatmay\u0131 hedefliyor. Ancak her unutkanl\u0131k Alzheimer anlam\u0131na gelmedi\u011fi gibi, yeni tedaviler de her hasta i\u00e7in uygun olmayabiliyor. Memorial \u015ei\u015fli Hastanesi N\u00f6roloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Dr. \u00d6zlem G\u00fcng\u00f6r Tun\u00e7er, \u201c21 Eyl\u00fcl D\u00fcnya Alzheimer G\u00fcn\u00fc\u201d kapsam\u0131nda Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedenleri, belirtileri, tan\u0131 ve tedavi y\u00f6ntemleri hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler verdi.<\/p>\n
Tan\u0131d\u0131k bir yerde kaybolman\u0131z Alzheimer anlam\u0131na m\u0131 geliyor<\/strong><\/p>\n Demans, haf\u0131za, dil, dikkat, y\u00f6n bulma ve karar verme gibi bili\u015fsel i\u015flevlerin ki\u015finin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131 bozacak \u00f6l\u00e7\u00fcde gerilemesiyle ortaya \u00e7\u0131kan klinik bir tablodur. En s\u0131k nedeni Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ya\u015fla birlikte zaman zaman isim unutmak veya bir e\u015fyan\u0131n nereye konuldu\u011funu hat\u0131rlayamamak tek ba\u015f\u0131na demans anlam\u0131na gelmez. As\u0131l dikkat edilmesi gereken, unutkanl\u0131\u011f\u0131n giderek artmas\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131 etkilemesidir. Ayn\u0131 soruyu k\u0131sa aral\u0131klarla tekrar etmek, yak\u0131n zamanda ya\u015fanan olaylar\u0131 unutmak, tan\u0131d\u0131k bir yerde kaybolmak, para veya ila\u00e7 y\u00f6netiminde zorlanmak, belirgin kelime bulma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ya\u015famak ya da ki\u015filik ve davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikleri geli\u015ftirmek de\u011ferlendirme gerektirir. Ani ba\u015flayan bilin\u00e7 bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ise enfeksiyon, ila\u00e7 yan etkisi, metabolik sorun veya inme gibi acil nedenleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilir.<\/p>\n Ki\u015filik ya da davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikliklerini \u00f6nemseyin<\/strong><\/p>\n Demans tan\u0131s\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 hasta \u00f6yk\u00fcs\u00fc, yak\u0131nlar\u0131ndan al\u0131nan bilgiler, n\u00f6rolojik muayene ve bili\u015fsel de\u011ferlendirme ile ba\u015flar. Gerekti\u011finde bili\u015fsel testler, kan tahlilleri ve beyin MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemesi kullan\u0131l\u0131r. Bu incelemeler, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra unutkanl\u0131\u011fa neden olabilecek di\u011fer hastal\u0131klar\u0131n belirlenmesine yard\u0131mc\u0131 olur. Son y\u0131llarda Alzheimer tan\u0131s\u0131nda kan biyobelirte\u00e7leri \u00f6nemli ilerleme sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle fosforile tau proteinlerini, ba\u015fta p-tau217 olmak \u00fczere, \u00f6l\u00e7en testler beyindeki Alzheimer patolojisinin belirlenmesine yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ancak t\u00fcm kan testlerinin tan\u0131sal do\u011frulu\u011fu ayn\u0131 de\u011fildir ve bu testler herkese uygulanacak bir Alzheimer taramas\u0131 de\u011fildir. Sonu\u00e7lar\u0131n hastan\u0131n \u015fik\u00e2yetleri ve muayene bulgular\u0131yla birlikte uzman hekim taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi gerekir. Yeterli tan\u0131sal do\u011frulu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015f baz\u0131 kan testleri uygun hastalarda tan\u0131 s\u00fcrecinde kullan\u0131labilir; baz\u0131 hastalarda ise PET veya beyin-omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 incelemesi gibi ek y\u00f6ntemlere ihtiya\u00e7 duyulabilir.<\/p>\n Yeni Alzheimer tedavileri hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesini yava\u015flatmay\u0131 hedefliyor<\/strong><\/p>\n Alzheimer tedavisinde uzun y\u0131llard\u0131r kullan\u0131lan ila\u00e7lar, uygun hastalarda bili\u015fsel belirtileri ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam i\u015flevlerini destekleyebilir. Bunun yan\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131n biyolojik s\u00fcrecini hedefleyen yeni tedaviler de erken evredeki uygun hastalarda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Anti-amiloid tedaviler olarak adland\u0131r\u0131lan bu yakla\u015f\u0131mlar, beyinde biriken amiloid proteinlerini hedefleyerek hastal\u0131\u011f\u0131n ilerlemesini m\u00fctevaz\u0131 fakat \u00f6l\u00e7\u00fclebilir bi\u00e7imde yava\u015flatmay\u0131 ama\u00e7lar. Ancak bu tedaviler hastal\u0131\u011f\u0131 tamamen ortadan kald\u0131rmaz, kaybedilmi\u015f belle\u011fi geri getirmez ve her Alzheimer hastas\u0131 i\u00e7in uygun de\u011fildir. Yeni tedaviler, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 hafif bili\u015fsel bozukluk veya hafif demans evresindeki, hastal\u0131k biyolojisi do\u011frulanm\u0131\u015f uygun hastalarda de\u011ferlendirilir. Bu tedavilerin onay ve eri\u015fim ko\u015fullar\u0131 \u00fclkelere g\u00f6re de\u011fi\u015febilir. Tedavi \u00f6ncesinde beyin MR g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemesi, beyindeki kanama riski ve \u00f6zellikle antikoag\u00fclan olarak adland\u0131r\u0131lan baz\u0131 kan suland\u0131r\u0131c\u0131 ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 gibi fakt\u00f6rler g\u00f6zden ge\u00e7irilir. Tedavi s\u0131ras\u0131nda belirli aral\u0131klarla MR takibi yap\u0131l\u0131r. Bunun nedeni, tedavi s\u0131ras\u0131nda beyinde \u00f6dem veya k\u00fc\u00e7\u00fck kanamalarla seyredebilen ARIA ad\u0131 verilen de\u011fi\u015fikliklerin g\u00f6r\u00fclebilmesidir. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, bilin\u00e7 de\u011fi\u015fikli\u011fi, g\u00f6rme bozuklu\u011fu veya yeni n\u00f6rolojik belirti geli\u015fmesi durumunda h\u0131zl\u0131 de\u011ferlendirme gerekir.<\/p>\n Alzheimer\u2019dan korunmak i\u00e7in damar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na dikkat edin<\/strong><\/p>\n Demans riskini tamamen ortadan kald\u0131ran bir y\u00f6ntem bulunmaz. Bununla birlikte hipertansiyon, y\u00fcksek LDL kolesterol, diyabet, sigara kullan\u0131m\u0131, obezite ve fiziksel hareketsizlik gibi risk fakt\u00f6rlerinin kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. \u0130\u015fitme ve g\u00f6rme sorunlar\u0131n\u0131n tedavi edilmesi, d\u00fczenli fiziksel aktivite, sosyal ve zihinsel olarak aktif bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi de korunma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ad\u0131mlar aras\u0131nda yer al\u0131r. 2024 Lancet Demans Komisyonu, ya\u015fam boyunca m\u00fcdahale edilebilir 14 risk fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn d\u00fcnya genelindeki demans vakalar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 45\u2019iyle ili\u015fkili olabilece\u011fini bildirmi\u015ftir. Bu oran, demans riskinin azalt\u0131lmas\u0131nda de\u011fi\u015ftirilebilir fakt\u00f6rlerin \u00f6nemli bir pay\u0131 olabilece\u011fine i\u015faret etmektedir. Bu nedenle beyni koruyan tek bir vitamin aramak yerine damar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na dikkat etmek, d\u00fczenli hareket etmek, sigaradan uzak durmak ve sosyal ya\u015fam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek daha g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131ta dayanan bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131nda erken tan\u0131, yaln\u0131zca hastal\u0131\u011fa daha erken bir isim koymak anlam\u0131na gelmez. Unutkanl\u0131\u011f\u0131n di\u011fer nedenlerini ay\u0131rt etmek, hastal\u0131k biyolojisini gerekti\u011finde do\u011frulamak ve ki\u015finin yarar g\u00f6rebilece\u011fi tedaviyi g\u00fcvenli bi\u00e7imde se\u00e7mek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde geli\u015fen tan\u0131 y\u00f6ntemleri ve erken evrede uygulanabilen yeni tedaviler, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131yla m\u00fccadelede yeni olanaklar sunmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131 ve tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 son y\u0131llarda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim ge\u00e7iriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34976,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-34975","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34975"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34977,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34975\/revisions\/34977"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}