{"id":35284,"date":"2026-09-22T14:18:25","date_gmt":"2026-09-22T11:18:25","guid":{"rendered":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/2026\/09\/22\/yapay-zeka-ile-dusunme-becerimiz-zayifliyor-mu\/"},"modified":"2026-09-22T14:18:26","modified_gmt":"2026-09-22T11:18:26","slug":"yapay-zeka-ile-dusunme-becerimiz-zayifliyor-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/2026\/09\/22\/yapay-zeka-ile-dusunme-becerimiz-zayifliyor-mu\/","title":{"rendered":"Yapay zeka ile d\u00fc\u015f\u00fcnme becerimiz zay\u0131fl\u0131yor mu?"},"content":{"rendered":"<p> \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, Cemil Meri\u00e7\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnmeye verdi\u011fi \u00f6nemden hareketle yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnme, \u00f6\u011frenme ve karar verme becerilerinin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu riskleri de\u011ferlendirdi.<\/p>\n<p>Teknolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin tarih boyunca insan\u0131n bilgiyle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi de\u011fi\u015ftirdi\u011fini belirten Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u0130nsanl\u0131k tarihinde b\u00fcy\u00fck teknolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler yaln\u0131zca \u00fcretim bi\u00e7imlerini de\u011fil, insan\u0131n bilgiyle ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi de de\u011fi\u015ftirdi. Matbaa bilgiyi yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131, makineler fiziksel eme\u011fi hafifletti, internet bilgiye eri\u015fimi h\u0131zland\u0131rd\u0131. Yapay zeka ise daha farkl\u0131 bir e\u015fi\u011fi temsil ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kez teknoloji yaln\u0131zca bilgiye ula\u015fmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olmuyor; yorumlama, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, yazma, muhakeme etme ve karar verme s\u00fcre\u00e7lerimize de do\u011frudan giriyor.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>D\u00fc\u015f\u00fcnmek sava\u015fmakt\u0131r, yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda yeniden anlam kazan\u0131yor\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Yapay zeka meselesinin teknolojik geli\u015fme ve verimlilikle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, konunun insan\u0131n bili\u015fsel \u00f6zerkli\u011fi, yani kendi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnebilme ve karar verebilme kapasitesiyle de ilgili oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Kendisini bir \u201cfikir i\u015f\u00e7isi\u201d olarak tan\u0131mlayan Cemil Meri\u00e7\u2019in temel kayg\u0131lar\u0131ndan birinin, insan\u0131n haz\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131na teslim olmamas\u0131 oldu\u011funu belirten Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, Meri\u00e7\u2019in \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnmek sava\u015fmakt\u0131r\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131nda yeniden anlam kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n<p>Saniyeler i\u00e7inde metin yazabilen, kitap \u00f6zetleyebilen ve arg\u00fcman olu\u015fturabilen sistemlerin kullan\u0131m\u0131nda belirleyici olan\u0131n, insan\u0131n kendi d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcreciyle kurdu\u011fu ili\u015fki oldu\u011funu kaydeden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cSorun yapay zekan\u0131n bunlar\u0131 yapabilmesi de\u011fil. As\u0131l mesele, kendi yapmam\u0131z gereken zihinsel i\u015fleri hangi noktadan itibaren ona b\u0131rakmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. \u00d6zellikle yeni ku\u015faklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durum, d\u00fc\u015f\u00fcnme, sorgulama ve problem \u00e7\u00f6zme becerilerinin yeterince geli\u015fmeden zay\u0131flamas\u0131 riskini ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>D\u00fc\u015f\u00fcnme ve karar verme yetisi ne \u00f6l\u00e7\u00fcde teknolojide?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Tarih\u00e7i ve yazar Yuval Noah Harari\u2019nin yapay zekan\u0131n karar s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131labilen bir \u201cakt\u00f6r\u201d haline gelmesine ili\u015fkin uyar\u0131lar\u0131na da de\u011finen Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, teknolojiyi kimin kulland\u0131\u011f\u0131 kadar, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve karar verme yetkisinin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde teknolojiye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n da sorgulanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>\u0130nsan akl\u0131n\u0131n teknolojiyle g\u00fc\u00e7lendirilebilece\u011fini belirten Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cAncak d\u00fc\u015f\u00fcnme, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, \u015f\u00fcphe etme ve karar verme sorumlulu\u011funu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle teknolojiye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131nda, yard\u0131mc\u0131 bir ara\u00e7tan de\u011fil, bili\u015fsel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan s\u00f6z etmeye ba\u015flar\u0131z.\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<p><strong>Bili\u015fsel becerilerdeki de\u011fi\u015fim do\u011frudan yapay zekaya ba\u011flanamaz<\/strong><\/p>\n<p>Baz\u0131 \u00fclkelerde IQ testlerindeki ku\u015faklar aras\u0131 y\u00fckseli\u015fin yava\u015flad\u0131\u011f\u0131na, durdu\u011funa veya kimi bili\u015fsel alanlarda tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret eden ara\u015ft\u0131rmalar bulundu\u011funu aktaran Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, bu bulgular\u0131n yorumlanmas\u0131nda dikkatli olunmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6zlenen y\u00fckseli\u015fin \u201cFlynn etkisi\u201d olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBunu do\u011frudan yapay zekaya ba\u011flamak belki do\u011fru olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu e\u011filimlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fcretken yapay zekan\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.\u201d dedi.<\/p>\n<p>E\u011fitim kalitesi, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, sosyal medya, ekran kullan\u0131m\u0131 ve uzun metin okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerin bu tart\u0131\u015fmada birlikte ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, haz\u0131r cevaba an\u0131nda ula\u015fman\u0131n zihinsel \u00e7aba g\u00f6sterme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p>Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBu nedenle as\u0131l mesele, yapay zekan\u0131n tek ba\u015f\u0131na bir gerileme nedeni olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, mevcut bili\u015fsel zay\u0131fl\u0131klar\u0131 derinle\u015ftirip derinle\u015ftirmeyece\u011fidir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u00d6\u011frenme yaln\u0131zca do\u011fru cevab\u0131 bulmak de\u011fildir\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Yapay zekan\u0131n nas\u0131l bir bili\u015fsel ortamda yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, uzun s\u00fcreli dikkat, okuma ve ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00fck\u00fc \u00fcstlenen teknolojilerin yeni riskler do\u011furabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>\u00d6\u011frencilerin birka\u00e7 saniyede \u00f6dev haz\u0131rlayabildi\u011fini, bir kitab\u0131 okumadan \u00f6zetine ula\u015fabildi\u011fini ve kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc olu\u015fturmadan akademik g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc metinler \u00fcretebildi\u011fini ifade eden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBilgiye daha h\u0131zl\u0131 ula\u015fmak, daha iyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek anlam\u0131na gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011frenme yaln\u0131zca do\u011fru cevab\u0131 bulmak de\u011fildir. \u00d6\u011frenme; aramak, yan\u0131lmak, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak, \u015f\u00fcphe etmek ve yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmektir.\u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getirdi.<\/p>\n<p><strong>Yapay zekaya \u201cBenim d\u00fc\u015f\u00fcnceme itiraz et\u201d denilmeli<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yapay zekadan uzak durmak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cMesele onu d\u00fc\u015f\u00fcncenin yerine de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcncenin orta\u011f\u0131 haline getirmektir.\u201d dedi.<\/p>\n<p>Yapay zekaya y\u00f6neltilen sorular\u0131n kullan\u0131m bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirebilece\u011fine i\u015faret eden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131; \u201cBenim yerime d\u00fc\u015f\u00fcn\u201d yerine \u201cBenim d\u00fc\u015f\u00fcnceme itiraz et\u201d, \u201cBana do\u011fru cevab\u0131 ver\u201d yerine \u201cBa\u015fka hangi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn?\u201d, \u201cBenim i\u00e7in karar ver\u201d yerine ise \u201cBurada neyi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131yorum?\u201d sorular\u0131n\u0131n y\u00f6neltilmesini \u00f6nerdi.<\/p>\n<p><strong>Teknolojik yat\u0131r\u0131mlara g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcnce k\u00fclt\u00fcr\u00fc e\u015flik etmeli<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan meselenin yaln\u0131zca teknolojik altyap\u0131 kurmak ve yapay zeka yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, teknolojik kapasiteyle birlikte okuma, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme, sorgulama ve ara\u015ft\u0131rma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnsel altyap\u0131n\u0131n zay\u0131f oldu\u011fu ortamlarda haz\u0131r bilgiye y\u00f6nelimin ve bili\u015fsel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n derinle\u015febilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunan Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, gelece\u011fe ili\u015fkin tart\u0131\u015fman\u0131n merkezinde insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme sorumlulu\u011funun bulunmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayarak, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n<p>\u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fin temel sorusu makinelerin ne kadar ak\u0131ll\u0131 olaca\u011f\u0131 de\u011fildir. As\u0131l soru \u015fudur: Yapay zeka bizim yerimize d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e, biz kendimiz d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam edecek miyiz?\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35285,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-35284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35284"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35286,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35284\/revisions\/35286"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}