Kuduz nadir g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131k olsa da riskli temas sonras\u0131nda do\u011fru m\u00fcdahalenin geciktirilmesi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lara yol a\u00e7abiliyor. Is\u0131r\u0131k ya da t\u0131rmalama sonras\u0131 yaran\u0131n en az 15 dakika boyunca bol su ve sabunla y\u0131kanmas\u0131, ard\u0131ndan gecikmeden sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmas\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Klinik belirtiler ba\u015flad\u0131ktan sonra neredeyse daima \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seyreden kuduz, temas sonras\u0131 uygun koruyucu uygulamalarla \u00f6nlenebiliyor. Memorial Diyarbak\u0131r Hastanesi Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Uz. Dr. Yakup Demir, 28 Eyl\u00fcl D\u00fcnya Kuduz G\u00fcn\u00fc nedeniyle kuduzdan korunma ve riskli temas sonras\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekenler hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler verdi.<\/p>\n
Kuduz neden bu kadar ciddi?<\/strong><\/p>\n Kuduz, vir\u00fcslerin neden oldu\u011fu ve sinir sistemini tutan zoonotik bir enfeksiyondur. Hastal\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, klinik belirtiler ba\u015flad\u0131ktan sonra neredeyse daima \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seyretmesidir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k riskli temas sonras\u0131nda yara bak\u0131m\u0131, kuduz a\u015f\u0131s\u0131 ve gerekli durumlarda kuduz imm\u00fcnglobulini zaman\u0131nda uygulan\u0131rsa hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi \u00f6nlenebilmektedir. Bu nedenle kuduzda en \u00f6nemli yakla\u015f\u0131m, hastal\u0131k belirtileri ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce uygulanan koruyucu m\u00fcdahalelerdir.<\/p>\n Sadece k\u00f6pek \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, kedi t\u0131rmalamas\u0131 da \u00f6nemsenmeli<\/strong><\/p>\n K\u00f6pekler d\u00fcnya genelinde insan kuduzunun en \u00f6nemli kaynaklar\u0131 aras\u0131nda yer alsa da kedi dahil enfekte memelilerin salyas\u0131yla temas da risk olu\u015fturabilmektedir. Is\u0131r\u0131k en bilinen bula\u015f yolu olmakla birlikte deriyi bozan t\u0131rmalamalar, salyan\u0131n a\u00e7\u0131k yaraya veya g\u00f6z, a\u011f\u0131z ve burun gibi mukozalara temas\u0131 da de\u011ferlendirilmelidir. Bu nedenle \u201cKedi k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc\u201d, \u201cYara \u00e7ok y\u00fczeyseldi\u201d veya \u201cKanamad\u0131\u201d gibi ifadeler tek ba\u015f\u0131na kuduz riskini d\u0131\u015flamamaktad\u0131r. Temas\u0131n \u015fekli, hayvan\u0131n t\u00fcr\u00fc ve durumu ile yaran\u0131n \u00f6zellikleri birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n Riskli temas sonras\u0131 ilk 15 dakika kritik<\/strong><\/p>\n Riskli bir temas ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken ilk ve en \u00f6nemli uygulamalardan biri, yaran\u0131n gecikmeden bol su ve sabunla en az 15 dakika boyunca y\u0131kanmas\u0131d\u0131r. Bu i\u015flem vir\u00fcs y\u00fck\u00fcn\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilmektedir. Ard\u0131ndan uygun bir antiseptik kullan\u0131labilir. Yaraya biber, k\u00fcl, bitkisel \u00fcr\u00fcn, kimyasal madde gibi tahri\u015f edici maddeler uygulanmamal\u0131d\u0131r. \u0130lk m\u00fcdahalenin ard\u0131ndan ayn\u0131 g\u00fcn bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmal\u0131; kuduz profilaksisi, tetanoz durumu ve olas\u0131 bakteriyel enfeksiyon riski hekim taraf\u0131ndan birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n Hayvan sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa risk tamamen ortadan kalkar m\u0131?<\/strong><\/p>\n Bir hayvan\u0131n temas s\u0131ras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesi, kuduz a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk de\u011ferlendirmesini tek ba\u015f\u0131na sonland\u0131rmak i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Hayvan\u0131n t\u00fcr\u00fc, temas\u0131n \u015fekli ve yeri, yaran\u0131n derinli\u011fi, hayvan\u0131n a\u015f\u0131 durumu, sahipli olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6zlem alt\u0131na al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 birlikte de\u011ferlendirilmelidir. Kedi ve k\u00f6peklerde uygun ko\u015fullarda 10 g\u00fcnl\u00fck g\u00f6zlem \u00f6nemli olabilir. Ancak bu de\u011ferlendirme ki\u015finin kendi ba\u015f\u0131na karar vererek sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurusunu ertelemesi anlam\u0131na gelmemelidir.<\/p>\n Kuduz a\u015f\u0131s\u0131 i\u00e7in hayvan\u0131n durumunu beklemek do\u011fru mu?<\/strong><\/p>\n Riskli bir temas s\u00f6z konusuysa kuduz profilaksisinin gerekip gerekmedi\u011fi klinik ve epidemiyolojik risk de\u011ferlendirmesine g\u00f6re belirlenmektedir. \u015e\u00fcpheli bir temasta laboratuvar sonucunu veya hayvanda belirti geli\u015fmesini beklemek, gerekli korunman\u0131n gecikmesine neden olabilir. Hangi a\u015f\u0131 \u015femas\u0131n\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 ve kuduz imm\u00fcnglobulini gerekip gerekmedi\u011fi sa\u011fl\u0131k profesyonelleri taraf\u0131ndan belirlenmelidir.<\/p>\n Kuduz imm\u00fcnglobulini ne i\u015fe yar\u0131yor?<\/strong><\/p>\n \u00a0Kuduz imm\u00fcnglobulini, v\u00fccudun a\u015f\u0131yla olu\u015fturaca\u011f\u0131 aktif ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k geli\u015fene kadar h\u0131zl\u0131 ve ge\u00e7ici koruma sa\u011flayan haz\u0131r antikorlard\u0131r. Her riskli temasta uygulanmas\u0131 gerekmemektedir. \u00d6zellikle a\u011f\u0131r riskli temaslarda ve daha \u00f6nce kuduz a\u015f\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015f ki\u015filerde gereklili\u011fi hekim taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmektedir. Uygulamadaki temel ama\u00e7, vir\u00fcs\u00fcn erken d\u00f6nemde etkisiz hale getirilmesine yard\u0131mc\u0131 olmak ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yara \u00e7evresinde koruma sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n Temas\u0131n \u00fczerinden g\u00fcnler ge\u00e7tiyse ba\u015fvurmak i\u00e7in \u00e7ok mu ge\u00e7?<\/strong><\/p>\n \u201cGe\u00e7 kald\u0131m, art\u0131k ba\u015fvurman\u0131n anlam\u0131 yok\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi tehlikeli olabilir. Kuduzun kulu\u00e7ka s\u00fcresi de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilmekte ve belirtiler ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce uygulanan temas sonras\u0131 profilaksi hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesini \u00f6nleyebilmektedir. Riskli bir temas\u0131n \u00fczerinden zaman ge\u00e7mi\u015f olsa bile ki\u015fi kendi kendine karar vermemeli ve en k\u0131sa s\u00fcrede bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda de\u011ferlendirilmelidir. \u00d6zellikle temas\u0131n t\u00fcr\u00fc ve hayvan\u0131n durumu bilinmiyorsa profesyonel de\u011ferlendirme \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Her kedi temas\u0131nda korkmak gerekir mi?<\/strong><\/p>\n Her kedi temas\u0131 kuduz a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayn\u0131 risk d\u00fczeyinde de\u011fildir. Sa\u011flam deriye dokunmak veya hayvan\u0131 beslemek ile deriyi bozan bir \u0131s\u0131r\u0131k ya da t\u0131rmalama ayn\u0131 \u015fekilde de\u011ferlendirilmemektedir. Burada \u00f6nemli olan hayvanlardan korkmak de\u011fil, riskli temas\u0131n ne oldu\u011funu bilmek ve gerekti\u011finde h\u0131zl\u0131 hareket etmektir. Toplumda \u201ckediler tehlikelidir\u201d gibi genelleyici bir yakla\u015f\u0131m yerine, riskli temaslar\u0131n do\u011fru \u015fekilde y\u00f6netilmesine y\u00f6nelik fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n \u00c7ocuklarda neden daha dikkatli olunmal\u0131?<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuklar hayvanlarla daha yak\u0131n temas kurabilmekte, k\u00fc\u00e7\u00fck bir t\u0131rmalamay\u0131 \u00f6nemsemeyebilmekte veya ya\u015fad\u0131klar\u0131 temas\u0131 ailelerine anlatmayabilmektedir. Bu nedenle ailelerin \u00e7ocuklarda a\u00e7\u0131klanamayan \u00e7izik veya \u0131s\u0131r\u0131klar\u0131 sorgulamas\u0131 \u00f6nemlidir. \u00c7ocuklara yabanc\u0131 hayvanlara yakla\u015fmama, yemek yiyen veya yavrular\u0131n\u0131 koruyan hayvanlar\u0131 rahats\u0131z etmeme ve herhangi bir \u0131s\u0131r\u0131k ya da t\u0131rmalamay\u0131 vakit kaybetmeden bir yeti\u015fkine s\u00f6yleme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kuduzda en \u00f6nemli nokta, hastal\u0131k belirtileri ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce do\u011fru m\u00fcdahalenin yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle \u00f6zellikle \u0131s\u0131r\u0131k, t\u0131rmalama veya salyan\u0131n a\u00e7\u0131k yara ya da mukozalarla temas\u0131 gibi riskli durumlarda yaran\u0131n gecikmeden temizlenmesi ve sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kuduz nadir g\u00f6r\u00fclen bir hastal\u0131k olsa da riskli temas sonras\u0131nda do\u011fru m\u00fcdahalenin geciktirilmesi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lara yol a\u00e7abiliyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36296,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-36295","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36295"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36297,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36295\/revisions\/36297"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}