\u0130ngiltere\u2019de Kindred Squared taraf\u0131ndan 2024 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u201cSchool Readiness\u201d (Okula Haz\u0131r Olma) ara\u015ft\u0131rmas\u0131, dijital yerlilerin fiziksel kitaplarla kurdu\u011fu ili\u015fkinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, her \u00fc\u00e7 \u00e7ocuktan biri okula ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bir kitab\u0131 nas\u0131l do\u011fru kullanaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor. \u00d6\u011fretmenler, \u00e7ocuklar\u0131n kitap sayfalar\u0131n\u0131 \u00e7evirmek yerine tablet ekranlar\u0131ndaki gibi “kayd\u0131rma” (swipe) hareketi yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 rapor ediyor.<\/p>\n
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi \u00c7ocuk Geli\u015fimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Elif Konar \u00d6zkan, 2 Nisan D\u00fcnya \u00c7ocuk Kitaplar\u0131 G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n kitapla tan\u0131\u015fmadan okula ba\u015flamas\u0131n\u0131n bili\u015fsel ve duygusal risklerine kar\u015f\u0131 aileleri uyard\u0131.<\/p>\n
\u201cTablet nesli\u201dnin okuma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda de\u011fi\u015fikler dikkat \u00e7ekici<\/strong><\/p>\n Yap\u0131lan akademik ara\u015ft\u0131rmalar ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, bili\u015fsel ve n\u00f6rolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin sinyallerini verdi\u011fine i\u015faret eden \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Elif Konar \u00d6zkan, \u201cArt\u0131k zihnin, belle\u011fin, haf\u0131zan\u0131n, sinir sisteminin kullan\u0131m \u015fekli de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u2018Tablet nesli\u2019 veya \u2018dijital yerli\u2019 diye isimlendirilen neslin dikkat s\u00fcrelerinde ve okuma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler dikkati \u00e7ekmektedir. \u00d6zellikle h\u0131zl\u0131 tempolu dijital oyunlar ve Youtube Kids, TikTok gibi platformlar, bir yandan \u00e7ocuklar\u0131n dikkat s\u00fcrelerini ve derin odaklanma becerilerini k\u0131salt\u0131r di\u011fer yandan s\u00fcrekli ve anl\u0131k dopamin salg\u0131s\u0131 ile \u00f6d\u00fcl mekanizmas\u0131n\u0131 aktifle\u015ftirir. Dijital uygulamalar, \u00e7ocu\u011fun dikkatini bir dakika hatta saniye bile b\u0131rakmamak \u00fczere kurgulanm\u0131\u015ft\u0131r ve her \u015fey haz\u0131r sunulmaktad\u0131r. Kitapla vakit ge\u00e7irmek ise sab\u0131r ve zihinsel faaliyet gerektirir \u00e7\u00fcnk\u00fc kitap dinleyen\/okuyan \u00e7ocuk zihninde bir d\u00fcnya kurar; analiz sentez anlama yorumlama melekeleri s\u00fcrekli aktiftir. Bu da tembelle\u015ftiren dijital faaliyetlerin yan\u0131nda olduk\u00e7a yorucu gelebilir.\u201d dedi.<\/p>\n Kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131rmak g\u00fc\u00e7le\u015fti<\/strong><\/p>\n D\u00f6nem itibariyle okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131rmay\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftiren etkenlerin birden fazla oldu\u011funu kaydeden \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Elif Konar \u00d6zkan, \u201cKitap okumak i\u00e7in oturmak, uygun kitab\u0131 se\u00e7mek i\u00e7in ilgi ve ihtiya\u00e7lar\u0131 ke\u015ffetmek, bireyin ilgilerini potansiyelini ke\u015ffetmek i\u00e7in zaman ay\u0131rmak, kitap sayfalar\u0131n\u0131 \u00e7evirmek i\u00e7in ince motor becerilerini kullanmak, hik\u00e2yenin i\u00e7ine girmek i\u00e7in dinlemek ve\/veya okudu\u011funu anlamak, okudu\u011funu anlamak i\u00e7in bili\u015fsel \u00e7aba ve odaklanma becerisini kullanmak gerekmektedir. Bu eylemler ise dijital yerliler i\u00e7in dura\u011fan, yeknesak ve a\u015f\u0131r\u0131 yava\u015f gelebilmektedir. Tablet kullan\u0131m\u0131yla t\u0131klama ve y\u00fczeysel taramaya al\u0131\u015fan \u00e7ocuk ve gen\u00e7 i\u00e7in (maalesef ki yeti\u015fkin i\u00e7in de) metnin duygusal derinli\u011fini kavrama, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki ve alt metindeki iletileri fark etme zorla\u015f\u0131r. Kitap okuma eylemi hem somut hem soyut ba\u011f kurabilme becerisidir ve bu al\u0131\u015fkanl\u0131k t\u00fcm geli\u015fim alanlar\u0131n\u0131n aktif kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerektirir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Dijital ekranlar ‘Emzik’ gibi kullan\u0131l\u0131yor<\/strong><\/p>\n Ailelere \u00f6nemli sorumluluklar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulayan \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Elif Konar \u00d6zkan, \u201c\u00c7ocuklar \u00e7evrelerinde ellerinde somut kitap okuyan, kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 olan, kitaba para ve zaman ay\u0131ran yeti\u015fkinler g\u00f6rmeli. Kitap okuman\u0131n iyi bir \u015fey oldu\u011funu g\u00f6zlemleyebilmeli ve ya\u015fayabilmeli \u00e7ocuklar. \u00d6zellikle ekran\u0131n hi\u00e7bir t\u00fcr\u00fc \u2018dijital dad\u0131\/bak\u0131c\u0131\u2019 gibi olmamal\u0131 \u00e7ocu\u011fun hayat\u0131nda. Yani ebeveynlere zor gelen anlarda; yemek yerken, seyahatte, toplu ta\u015f\u0131mada, al\u0131\u015fveri\u015fte vb. denize d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde sar\u0131ld\u0131klar\u0131 bir y\u0131lan k\u0131vam\u0131na gelmemeli hi\u00e7bir ekran t\u00fcr\u00fc. Zorlay\u0131c\u0131 anlarda ekran\u0131n bir emzik gibi kullan\u0131lmas\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131yla ba\u015fa \u00e7\u0131kma, gere\u011finde kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na d\u00f6nme, hayal kurma, kurgulama, d\u00fc\u015fleme ve ba\u015f etme yeteneklerinin kaybolmas\u0131na neden olur.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n Bir \u00e7ocu\u011fun yeti\u015fkinle kitap okumas\u0131 \u00f6nemli<\/strong><\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131n hen\u00fcz okula ba\u015flamadan \u00f6nce ortak dikkat becerilerinin geli\u015febilmesinin \u00f6nemine vurgu yapan \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Elif Konar \u00d6zkan, \u201cBir \u00e7ocu\u011fun yeti\u015fkinle kitap okumas\u0131, bakmas\u0131, incelemesi, sayfalar\u0131 \u00e7evirmek, resimler \u00fczerine konu\u015fmak gibi basit eylemler, beyin ve sinir sistemini dijitalle par\u00e7alanm\u0131\u015f dikkatten koruyacakt\u0131r. Bu, ayn\u0131 zamanda \u00e7ocu\u011fun merak\u0131n\u0131 diri tutacak, ba\u011f kurma, ileti\u015fim, ili\u015fki ve diyalog kurma, empati becerilerini g\u00fc\u00e7lendirecektir. Banyo kitaplar\u0131, oyuncak kitaplardan ba\u015flayarak \u00e7ocu\u011fun kitapla tan\u0131\u015fmas\u0131\/tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve kitaba hayat\u0131nda yer bulmas\u0131 bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131m ad\u0131m olu\u015fturacak \u00f6nemli davran\u0131\u015flardand\u0131r. \u00d6nemli g\u00fcnlerde kitab\u0131 bir hediye olarak almak yani kitap sevdi\u011fine hediye edilebilecek k\u0131ymette bir nesne alg\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmak tabii ki b\u0131kt\u0131rmadan\u2026 Ayr\u0131ca etkile\u015fimli okuma etkinlikleriyle \u00e7ocu\u011fun bu ba\u011f\u0131n\u0131 kuvvetlendirmek\u2026 Kitapla tan\u0131\u015fmadan \u00f6nce de s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131yla \u00e7ocu\u011fu ad\u0131m ad\u0131m edebiyat, sanat ve okuma d\u00fcnyas\u0131na sokmak. Nas\u0131l? Ninniler, bilmeceler, maniler, tekerlemeler, masallar gibi s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131, kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na giden yolun ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famalar\u0131n\u0131 olu\u015fturur asl\u0131nda.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu. \u00a0 \u00a0<\/p>\n Teknoloji yasaklanmamal\u0131, dengelenmeli<\/strong><\/p>\n Teknolojinin tamamen hayat d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Elif Konar \u00d6zkan, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n \u201cTeknolojinin tamamen s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc bizler dijital g\u00f6\u00e7menlerken yeni nesiller bu olgunun i\u00e7ine do\u011fuyorlar yani dijital yerliler. Sinir sistemlerine dijital kullan\u0131m becerileri kodlanarak do\u011fuyorlar ki bununla ilgili pek \u00e7ok karikat\u00fcr, video ve i\u00e7erikle de kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Do\u011fru kullan\u0131m \u00f6nemli. D\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok yerinde bir\u00e7ok uzman\u0131n \u0131srarla alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi her f\u0131rsatta vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u015fey; beyin ve sinir sistemi geli\u015fimi i\u00e7in \u00f6zellikle ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l ekrandan uzak tutmak ve insani al\u0131\u015fkanl\u0131klarla \u00e7ocu\u011fu donan\u0131ml\u0131 hale getirmek. \u00c7ocuklar 5N1K modunda ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler gibi \u00e7evreyi tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bu \u00e7ok da zor olmaz \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fay\u0131 ve \u00e7evrelerini ke\u015ffetmek i\u00e7in do\u011fal bir merakla do\u011farlar bu d\u00fcnyaya. Oyun bu d\u00fcnyay\u0131 ke\u015ffetmede \u00f6nemli bir dildir. T\u0131pk\u0131 oyun gibi s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131 da \u00e7ocu\u011fun ilgisini \u00e7eker ve onu olumlu y\u00f6nde besler, geli\u015fimi destekler. Bebeklik \u00e7a\u011f\u0131nda ninniyle tekerlemeyle tan\u0131\u015fan, \u00fc\u00e7 ya\u015f civar\u0131nda hayat\u0131na bilmeceler ve masallar, hik\u00e2yeler dahil edilen \u00e7ocuk asl\u0131nda zaten kitaplar\u0131n d\u00fcnyas\u0131na ad\u0131m atm\u0131\u015f say\u0131labilir. Dinlediklerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kitaplardan okundu\u011funu fark edince okutmaya istekli ve sonras\u0131nda da okumaya merakl\u0131 bir \u00e7ocuk olarak dengeyi sa\u011flayabilir bir sistemle yeti\u015fmi\u015f olur. Dijitalin ihtiya\u00e7 an\u0131nda kullan\u0131labilecek bir ara\u00e7 oldu\u011funu, TV ve di\u011fer ekran t\u00fcrlerinin evin ba\u015f k\u00f6\u015fesine kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deneyimledi\u011finde de bu denge sa\u011flamla\u015fm\u0131\u015f olur \u00e7ocu\u011fun g\u00f6z\u00fcnde ve hayat\u0131nda. \u201c \u00a0\u00a0<\/p>\n Yanl\u0131\u015f kitap se\u00e7imi \u00e7ocu\u011fu kitaptan uzakla\u015ft\u0131rabilir<\/strong><\/p>\n Ya\u015f ve geli\u015fim \u00f6zelliklerine uygun kitap se\u00e7iminin \u00f6nemine de\u011finen \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Elif Konar \u00d6zkan, \u201cTek ba\u015f\u0131na olmasa da ya\u015f gruplar\u0131na g\u00f6re kitap se\u00e7imi tabii ki okuma iste\u011fini olumlu ve\/veya olumsuz etkileyen hususlardand\u0131r. \u00c7ocu\u011fa g\u00f6relik dedi\u011fimizde \u00e7ocu\u011fu tan\u0131mak anahtar kelime. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocu\u011fu tan\u0131y\u0131p ilgi, ihtiya\u00e7, istek ve meraklar\u0131 bilinirse ona uygun kitaplar se\u00e7ilebiliyor. Kucak boyu kitaplardan avu\u00e7 i\u00e7i kitaplara kadar pek \u00e7ok boyutta; \u00e7izgi romanlardan resimli kitaplara, \u015fiirden masala, biyografiden hik\u00e2yeye ya da yaz\u0131s\u0131z ve resimsiz kitaplara kadar bir\u00e7ok farkl\u0131 kitap, geli\u015fim \u00f6zelliklerine g\u00f6re denenebilir. Yani kitap se\u00e7iminde hem bi\u00e7imsel \u00f6zellikler hem de i\u00e7erik \u00f6zellikleri \u00f6nemli. \u00c7ocuk i\u00e7in se\u00e7im yaparken de \u00e7ocu\u011fun merakl\u0131 ama t\u0131pk\u0131 kendileri gibi \u00f6\u011fretilmekten ho\u015flanmayan severek ve ba\u011f kurarak \u00f6\u011frenebilen farkl\u0131 bir birey oldu\u011funun hat\u0131rlanmas\u0131 temel \u015fartt\u0131r. Nitelikli ve ya\u015f\u0131na uygun kitaplarla bulu\u015fturulan \u00e7ocuklar tabii ki kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha kolay kazanabilmektedir.\u201d dedi.<\/p>\n Okullara d\u00fc\u015fen g\u00f6rev kitab\u0131 sevdirmek<\/strong><\/p>\n Okullar\u0131n rol\u00fcne de de\u011finen \u00d6\u011fr. G\u00f6r. \u00d6zkan, \u201c\u00c7ocuklar\u0131n temel al\u0131\u015fkanl\u0131klar hususunda okula haz\u0131rl\u0131ks\u0131z gelmesi, okulun sadece bilgi aktaran ve \u00f6\u011freten de\u011fil temel al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 yeniden in\u015fa eden bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fmesini gerekli k\u0131l\u0131yor. T\u0131pk\u0131 \u2018de\u011ferler e\u011fitimi\u2019 gibi. Yani de\u011ferler, ahlak ve \u2018insan olmak\u2019 temelde ailede kazan\u0131lan\/kazan\u0131lmas\u0131 gereken temel \u00f6zelliklerken modern kapitalist sistemin zorunluluklar\u0131, \u00f6nce de\u011ferler e\u011fitimi genelgesiyle sonra erdem de\u011fer eylem modeliyle okullara ve e\u011fitim sistemine verilmi\u015f bir \u00f6dev olmu\u015ftur. Kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da do\u011fru \u00f6rneklerle temelde \u00e7ocu\u011fun ailesinde ve \u00e7evresinde g\u00f6rerek edindi\u011fi bir al\u0131\u015fkanl\u0131kken \u015fimdi bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc yerle\u015ftirmek ve g\u00fc\u00e7lendirmek okullara ve e\u011fitim sistemine y\u00fcklenmi\u015f bir g\u00f6rev gibi kabul ediliyor maalesef. Okullarda kitapl\u0131k ve k\u00fct\u00fcphanelerin olmas\u0131, kitab\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve kullan\u0131l\u0131r olmas\u0131 \u00f6nemli tabii. E\u011fitimde de s\u00fcrekli dijitalle\u015fti\u011fimiz i\u00e7in o ortamlarda da kitap ikinci planda kalabiliyor zaman zaman. \u00d6\u011fretmenlerin kitab\u0131 \u00f6nemsemesi, hayat\u0131nda yer vermesi, okuyan insanlar olarak iyi bir model olmas\u0131 \u00f6ncelikli g\u00f6revlerdendir.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n \u00c7ocu\u011fa kitab\u0131n d\u00fcnyas\u0131 tan\u0131t\u0131lmal\u0131<\/strong><\/p>\n Kitap okuma k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in kitaba dair s\u0131navlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 de\u011fil aksine \u00e7ocu\u011fun bili\u015fsel ve duygusal d\u00fcnyas\u0131nda kitaba dair olumlu ba\u011flar\u0131n kurulmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden \u00d6zkan, \u201cKitapla \u00e7ocu\u011fun daha \u00e7ok vakit ge\u00e7irece\u011fi \u00e7e\u015fitli etkinlikler; \u00e7ocu\u011fun kendini yazar\u0131n, \u00e7izerin yerine koydu\u011fu ve bu hali deneyimledi\u011fi anlar, kitabevi ve fuar ziyaretleri, yazar ve \u00e7izerlerle tan\u0131\u015fma ve sohbet\/deneyim imk\u00e2n\u0131 bulma, k\u00fct\u00fcphanelerde masal dinleme vb. gibi \u00e7e\u015fitli etkinliklerle vakit ge\u00e7irme yani \u00f6ncelik kitab\u0131 ve kitap okumay\u0131 sevmek olmal\u0131d\u0131r. Kitab\u0131, kitab\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 tan\u0131y\u0131p sevince kitap okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da g\u00fc\u00e7lenecektir.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130ngiltere\u2019de Kindred Squared taraf\u0131ndan 2024 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u201cSchool Readiness\u201d (Okula Haz\u0131r Olma) ara\u015ft\u0131rmas\u0131, dijital yerlilerin fiziksel kitaplarla kurdu\u011fu ili\u015fkinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7749,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-7748","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7748","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7748"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7748\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7750,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7748\/revisions\/7750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolay.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}